İşinizin hangi kısmını yapay zekaya bırakabilirsiniz?

İşinizin hangi kısmını yapay zekaya bırakabileceğinizi anlamak için görevi adımlara bölün. Taslak hazırlama, bilgileri düzenleme, karşılaştırma ve son karar aynı iş değildir. Ardından her adımda kullanılacak veriyi, yanlış sonucun etkisini ve sonucu nasıl kontrol edeceğinizi değerlendirin. Açıklayabildiğiniz ve sınayabildiğiniz bir yardım işiyle başlamak, bütün görevi tek cümlede devretmekten daha kullanışlıdır.

Örneğin bir teklif karşılaştırmasında yapay zeka tablo düzenini önerebilir. Hangi tedarikçiye söz verileceği ise fiyatın yanı sıra sözleşme, kapasite ve kurum kararı gerektirebilir. Yardımı ve kararı ayırmak, aracın faydasını daha açık görmenizi sağlar.

Görevin adını değil, içindeki işleri yazın

“Müşteri teklifini hazırla” görevi; müşterinin ihtiyacını anlamak, fiyat bilgisini toplamak, seçenekleri karşılaştırmak, metni yazmak ve göndermek gibi adımlardan oluşabilir. Bu adımlardan biri iyi tarif edilebilirken başka biri henüz eksik bilgi taşıyabilir.

Şöyle bir durum düşünün: Bir satış çalışanı üç tedarikçinin teklifini karşılaştırıyor. Belgelerin alanlarını aynı tabloya geçirmek zaman alıyor. Fiyat para birimleri, teslim süreleri ve kapsamlar da farklı. Çalışan yapay zekaya doğrudan “En iyi tedarikçiyi seç” diye sorarsa karar için eksik olan ölçütleri araç tahmin edebilir.

Bunun yerine önce “Tekliflerde açıkça bulunan fiyat, para birimi, teslim süresi ve kapsamı ayrı sütunlara çıkar; belgede olmayan alanlara eksik yaz” diye yardım isteyebilir. Sonra veri kontrolünü yapar, karşılaştırma ölçütlerini ilgili kişilerle belirler ve son kararı bu çerçevede ele alır.

Örnek üç farklı iş gösteriyor: bilgiyi düzenlemek, bilgiyi doğrulamak ve seçeneklerden birine karar vermek. Bunları ayrı tutmak hem hatayı fark etmenizi hem hangi adımın gerçekten kolaylaştığını görmenizi sağlar.

Hangi yardımlar kolay sınanabilir?

Bir cümleyi kısaltmak, toplantı notundaki tarihleri listelemek veya belirli sütunları aynı düzene getirmek gibi işlerde beklenen sonuç daha görünür olabilir. Yine de doğru bilgi ve kapsam gerekir. Kolay sınanabilir olması, kontrol edilmeyecek olması anlamına gelmez.

OpenAI’ın ChatGPT kullanım kılavuzu, dosya hazırlama ve inceleme gibi farklı yardım biçimlerini açıklıyor. Siz de araçta erişebildiğiniz imkanları, bu tablodaki somut görevlere bağlayarak değerlendirebilirsiniz.

Yanlış sonucun etkisine göre kontrol noktası belirleyin

Bir iç notun başlığı uygun değilse kolayca düzeltebilirsiniz. Yanlış teslim tarihinin müşteriye gönderilmesi ise başka insanların planını etkileyebilir. Bu nedenle kontrolün derinliği, yalnız işin kolay veya zor görünmesine bağlı olmamalı.

NIST’in üretken yapay zeka risk profili insan ile yapay zeka arasındaki çalışma düzenini de değerlendiriyor. Ofiste bunun pratik karşılığı, aracın nerede öneri hazırladığı ve nerede bir kişinin karar verdiğinin açık olmasıdır.

Teklif örneğinde tutarların kaynaktan doğru aktarılması bir kontrol noktasıdır. Para birimlerinin aynı koşulla karşılaştırılması ikinci noktadır. Müşteriye hangi sözün verilebileceği ise ayrı bir karar gerektirir. Hepsini “Yapay zeka kontrol etti” cümlesine sıkıştırmayın.

Sorumluluk kimin elindeyse bunu görev notunda görünür kılın. RACI matrisi işin yapılması ile karara onay verilmesini ayırmak için yararlı bir konuşma çerçevesi sunar.

Eksik bilgiyi tamamlamasını değil göstermesini isteyin

Bir görevin kapsamı açık değilse yapay zekadan daha ayrıntılı yanıt almak eksik kararı gizleyebilir. Örneğin bütçenin üst sınırı bilinmeden öneri hazırlamak, rastgele bir maliyet tercihine yol açabilir. Modelin metni doldurması, kurumun o tercihi yaptığı anlamına gelmez.

Talimatınıza şu sınırı ekleyebilirsiniz: “Belgede bulunmayan bilgi için tahmin yapma. Eksik alanı ayrı listele ve bu bilgi gelmeden hangi karşılaştırmanın yapılamayacağını belirt.” Böylece yanıtın boşlukları görmezden gelmesi yerine sizin işinizi ilerletecek sorular ortaya çıkar.

Bu soruları ilgili kişiye götürün. Eksik veri giderildiğinde aynı görevin yalnız gerekli bölümünü yeniden çalışabilirsiniz. Bütün metni her seferinde yeniden oluşturmak, kontrol ettiğiniz ayrıntıların tekrar değişmesine neden olabilir.

Başlangıç sorusu belirsizse doğru iş sorusunu belirleme yaklaşımıyla önce neye karar vereceğinizi yazın. İyi tanımlanmış bir alt görev, yapay zekaya yardım sınırını anlatmayı da kolaylaştırır.

İlk denemeyi küçük ve geri alınabilir tutun

Gerçek bir işin tamamını ilk kullanımınıza bağlamak yerine, küçük bir bölüm üzerinde deneyin. Paylaşılması uygun bir örnek veri, taslak kopyası veya birkaç not satırı kullanın. Beklediğiniz sonucu önceden yazın ve asıl kaydı ayrı tutun.

Deneme sonunda şu üç soruya bakın: Hazırlık kolaylaştı mı? Sonucu kontrol edebildim mi? Düzeltmek için beklemediğim kadar iş çıktı mı? Bu sorular, aracın görevinizdeki gerçek faydasını gösterir.

Örneğin teklif alanlarını tabloya geçirmek kolaylaşmış ama para birimleri yanlış birleştirilmişse bütün görevi başarılı saymayın. Talimatı ve kontrol adımını düzeltin. Gerekirse bu adım için farklı bir yöntem seçin. Bir aracı kullanabilmeniz, her işte kullanmanız gerektiği anlamına gelmez.

Kendi yeteneğinizi de geliştirin

Yapay zeka önerilerini değerlendirmek için temel iş bilginizi korumanız gerekir. Bir raporun hangi kararı desteklediğini bilmiyorsanız düzenli görünen tabloyu sınamak zorlaşır. Bir e-postadaki taahhüdü anlamıyorsanız akıcı metni onaylamak da kolaylaşır.

Bu hafta tek bir görevinizi beş adıma ayırın. Bir adım için yardım isteyin, bir kontrol noktası seçin ve sonucu değerlendirin. Sonra geliştirmek istediğiniz yeteneği kariyer adımlarınızla birlikte düşünmek için 12jobs ile planınızı oluşturabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yapay zeka son kararı da verebilir mi?

Seçenekleri ve gerekçeleri karşılaştırmanıza yardım edebilir. Kararın yetkisi, kurum koşulları ve sonuçları değerlendirilmeden öneriyi otomatik karar gibi kullanmayın.

En kolay görevlerden mi başlamalıyım?

Beklenen sonucu açık ve kontrolü mümkün küçük bir adımla başlamak faydalıdır. Görevin basit görünmesi kadar yanlışlığın etkisine de bakın.

Yapay zeka eksik bilgiyi tahmin ederek işi tamamlıyorsa ne yapmalıyım?

Tahmini gerçek bilgi gibi kullanmayın. Eksik alanları ayrı göstermesini ve hangi adımların bu bilgiye bağlı olduğunu belirtmesini isteyin.

Aracı kullanınca işin sorumluluğu değişir mi?

Bir araç kullanmanız tek başına kurumun görev ve karar sorumluluğunu değiştirmez. Hangi adımın kim tarafından kontrol edileceğini işin başında açıkça belirleyin. Kontrol ve karar rollerini RACI matrisiyle ayrı konuşabilirsiniz.