Veriyi anlatırken hangi grafik türünü seçmelisiniz?

Grafik türünü verinin görünüşüne göre değil, cevaplayacağınız soruya göre seçin. Kategorileri karşılaştırmak için sütun veya çubuk, zaman içindeki değişimi göstermek için çizgi, anlamlı bir bütünün parçalarını anlatmak için uygun bir pay gösterimi düşünebilirsiniz. Aynı veri farklı grafiklerde başka ilişkileri öne çıkarır. Birim, dönem ve kapsam açıklanmıyorsa güzel görünen grafik de yanlış anlaşılabilir.

Önce şu cümleyi tamamlayın: “Okur bu grafikten ... sorusunun cevabını almalı.” Bu yazıda tek bir örnek veriyle üç gösterimi karşılaştıracağız. Veriler uygulama içindir; gerçek bir şirketin sonucu değildir.

Aynı tabloyla üç farklı soru sorun

Altı aylık net satış tutarları şöyle olsun. Bütün aylar aynı yöntemle hesaplanmış, iadeler dahil edilmiş ve aynı kapsam kullanılmış olsun.

Bu veride “Hangi ayın tutarı daha yüksek?”, “Aylar arasında nasıl değişti?” ve “Altı aylık toplamda ayların payı ne?” soruları farklıdır. Tek grafik hepsini aynı açıklıkta anlatmak zorunda değil.

Birleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisinin grafik seçimi yazısı, önce verideki ilişkiyi belirlemeyi önerir. Karşılaştırma, zaman içindeki değişim ve bütün içindeki pay ayrımı, bu uygulama için de faydalıdır.

Sütun grafik: ayların büyüklüğünü karşılaştırın

Sütunların aynı başlangıç çizgisinden yükseldiği bir grafik, tutarların karşılaştırılmasını kolaylaştırır. Örneğimizde haziran 140, ocak 80 bin TL'dir. Sütunlar bu büyüklük farkını görünür kılar. Ay sırası korunursa dönem bağlamı da kaybolmaz.

Başlık “Aylara göre net satış” olabilir. Alt açıklama “Ocak–haziran, bin TL; örnek veri” bilgisini verir. En yüksek ayı vurgulamak istiyorsanız bütün sütunları farklı parlak renklere boyamak yerine tek vurguyu düşünün. Renk, gerekli karşılaştırmayı desteklesin.

Sütun boylarının büyüklüğü temsil ettiği grafikte ekseni daraltmak farkı olduğundan güçlü gösterebilir. Örneğimizde sıfır başlangıcını koruduk. Okurun eksenle uğraşmadan temel farkı görmesini istiyoruz.

Çizgi grafik: dönemdeki hareketi izleyin

Aynı noktaları zaman sırasıyla birleştirince aylar arasındaki hareket daha belirgin olur. Şubattan marta düşüş, nisana yükseliş, mayısa düşüş ve hazirana yükseliş görülebilir. İlk ve son ayı karşılaştırmak bütün ara hareketleri anlatmaz.

Bu grafikten “Her ay büyüdük” sonucu çıkaramazsınız. Mart ve mayısta önceki aya göre daha düşük tutar var. “Ocaktan hazirana tutar arttı, ara aylarda düşüşler görüldü” daha doğru bir anlatımdır.

Çizgi, kaydedilmemiş günlerdeki satışın ne olduğunu göstermez. Aylık değerlerin arasına çizgi çizmek, her günün ölçüldüğü anlamına gelmez. Grafiğin zaman aralığını ve ölçüm sıklığını açıklayın. Eksik ay varsa onu sıfır gibi doldurmayın.

İki grafiği yan yana değerlendirirken aynı sayıları kullandıklarını kontrol edin. Sütun grafikte haziran 140 iken çizgide başka değer varsa mesele tür seçimi değil, veri uyumsuzluğudur. Tasarım değişikliğinden önce bu fark çözülmeli. Örnek dosyalarda bütün gösterimler aynı altı kayıttan oluşturuldu.

Grafiği başka sunuma taşıdığınızda kaynak ve birim açıklamasının kaldığına da bakın. Ekranda güzel görünen bir görsel kırpılırken eksen veya dönem bilgisi kaybolabilir. Okurun başlığı tek başına gördüğü durumda da hangi verinin gösterildiği anlaşılmalı. Gerekiyorsa açıklamayı grafiğin yanında yeniden yazın; yalnız sizin bildiğiniz bağlama güvenmeyin.

Pasta grafik: toplam içindeki payı başka bir sorudur

Altı ayın toplamı 665 bin TL'dir. Pasta gösterimi her ayın bu toplamdan aldığı payı anlatır. Haziranın payı yaklaşık yüzde 21,1; ocağın payı yaklaşık yüzde 12,0'dır. Yuvarlanan yüzdeler toplamda küçük fark oluşturabilir.

Bu gösterim, aylar arasındaki hareketi çizgi kadar açık anlatmaz. Benzer büyüklükte dilimleri karşılaştırmak da zor olabilir. Amacınız yalnız ay tutarlarını karşılaştırmaksa sütun grafiğe dönmek daha uygun olabilir. “Pasta daha renkli görünüyor” seçim gerekçesi değildir.

Üstelik her yüzde bir bütüne ait olmayabilir. Farklı sorulara verilen, birden çok seçenek içeren cevapları tek pasta içinde toplamak yanlış bütün oluşturabilir. Pay grafiği seçmeden önce parçaların aynı tanımlı bütüne ait olduğunu doğrulayın.

Başlıkta sonuç söyleyin, verinin göstermediğini söylemeyin

“Satış başarısının sırrı” başlığı bu tabloyla kanıtlanamaz. Veride reklam, fiyat, müşteri veya karlılık bilgisi yok. Tutarın neden değiştiğini açıklamak için başka bilgi gerekir. “Haziran tutarı altı ayın en yükseği” ise tabloyla kontrol edilebilir.

Grafiği sunumda kullanacaksanız ana mesajın ne olduğunu önce belirleyin. Minto piramit prensibiyle sunum akışı yazısı, mesajı destekleyen kanıtları düzenlemenize yardımcı olabilir. Grafik, bu mesajın görsel kanıtıdır; süs değildir.

Birbiriyle kıyaslanacak iki grafik aynı birim ve kapsamı taşımalı. Net satışla brüt siparişi açıklamadan yan yana koymayın. Aynı sayının farklı kaynaklardan geldiğini fark ederseniz önce tanımları netleştirin, sonra tasarımı değiştirin.

Bugünkü raporunuzda küçük bir karşılaştırma yapın

Bir tablo seçin ve cevaplanacak tek soruyu yazın. İki uygun grafik üretin. Hangisinde okur daha az açıklamayla doğru sonucu görüyor? Eksen, etiket ve kapsamı kontrol edin. Grafiğin altında veriden çıkarılamayan bir yorum bulunmadığını da inceleyin.

Veri hazırlama aşamasında Excel öğrenme sırası size temel bir yol sunabilir. Raporu karar vermeye yardımcı hale getiren alışkanlıkları geliştirmek için kurs programını inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Her zaman çizgi grafik kullanabilir miyim?

Zaman sırası olmayan kategorileri çizgiyle birleştirmek gereksiz ilişki izlenimi verebilir. Önce değişim mi, kategori karşılaştırması mı anlatacağınızı belirleyin.

Pasta grafik yanlış mı?

Tanımlı bir bütünün parçalarını anlatabilir. Benzer payları karşılaştırmada veya zaman hareketini göstermede başka tür daha açık olabilir. Sorunuza göre değerlendirin.

Grafikte bütün sayılar yazılmalı mı?

Okurun ihtiyacına göre seçin. Aşırı etiket görüntüyü zorlaştırabilir. Önemli değerleri okunur tutun; ayrıntılı tabloya gerektiğinde erişim sağlayın.

Grafik bir değişimin nedenini kanıtlar mı?

Bu örnekte yalnız satış tutarları gösteriliyor. Neden hakkında karar vermek için ek bilgi gerekir. Birlikte görülen değişimleri açıklama veya neden gibi sunmayın. Doğru iş sorusu yaklaşımı, mevcut verinin hangi soruyu cevaplayabildiğini belirlemeye yardımcı olabilir.