Yeni mezunken iş ilanı seçerken “yeni mezun” yazmasına veya unvanın çekici görünmesine tek başına güvenmeyin. İlanın günlük görevini, gerçekten zorunlu koşullarını ve yeni başlayanın nasıl destekleneceğini okuyun. İki veya üç yakın rol grubu belirleyin; her ilanın bu gruplardan hangisine uyduğunu not edin. Görevi anlatabildiğiniz ve en az bir gerçek örnekle ilişki kurabildiğiniz ilanlara önce başvurun.
İş arama ekranında “uzman”, “asistan”, “analist” ve “yönetici adayı” unvanları yan yana gelir. Aynı unvan iki şirkette çok farklı iş demek olabilir. Bu nedenle önce işi seçmek, sonra unvana bakmak daha iyi bir başlangıçtır.
İlk eleme: unvanı kapatıp görevleri okuyun
Bir ilanı açtığınızda şirket adını ve unvanı geçici olarak göz ardı edin. Görev bölümünden üç fiil çıkarın: “müşteri talebini yanıtla”, “günlük kayıtları kontrol et”, “aylık raporu hazırla” gibi. Bu fiiller size masanızdaki işi gösterir. “Hızlı büyüyen, dinamik ekip” ise tek başına görev anlatmaz.
Pazarlama analisti ilanı, bir şirkette müşteri araştırması ve sonuç raporlaması; başka şirkette reklam yayına alma ve içerik takibi anlamına gelebilir. O*NET'in pazarlama araştırması görev örnekleri alanın birden çok iş içerdiğini gösteriyor. Bu ABD meslek tanımı Türkiye ilanlarının birebir karşılığı değildir; okumak istediğiniz işi somut sorulara dönüştürmek için yardımcı olabilir.
İlandaki ilk üç görevden hiçbiri size ilginç gelmiyorsa yalnız güçlü şirket adına başvurmayın. Tersi de geçerli: Unvan kulağa mütevazı geliyor diye sevdiğiniz günlük işi elemek zorunda değilsiniz. İlk rolünüzün adı, orada hangi görevleri yapacağınızdan daha az bilgi verir.
İkinci eleme: koşulları üç sınıfa ayırın
Koşulların hepsi aynı ağırlıkta değildir. Bir ilanı okurken bunları üç ayrı satırda yazın:
Gerekli koşul: İşin yapılması veya başvurunun kabulü için açıkça istenen gereklilik. Dil, çalışma yeri veya lisans gibi konular burada olabilir.
İş içinde gelişecek alan: Temelini bildiğiniz, fakat şirketin yöntemini henüz öğrenmediğiniz görev.
Belirsiz ifade: “Mükemmel iletişim” gibi ölçüsü açıklanmayan söz. Bunu görüşmede gerçek davranışa çevirerek sorun.
Bu sınıflama “Her ilanın yarısına uyuyorsanız başvurun” gibi rastgele yüzde kuralı değildir. Bazı koşullar tek başına belirleyicidir. Örneğin ilan tüm gün yabancı dilde müşteri görüşmesi gerektiriyorsa yalnız birkaç kelime bilmek yeterli olmayabilir. Öte yandan kullanılan kurum içi kayıt sistemini daha önce görmemiş olmak, işi öğrenmenizi imkansız kılmaz.
Koşulun zorunlu olup olmadığını bilmiyorsanız önce ilandaki kelimeyi ve görevi okuyun. Görüşmeye çağrılırsanız “İlk ay bu araçla hangi iş yapılıyor?” diye sorun. Varsayımı gerçek görevle değiştirdiğinizde başvuru kararınız daha açık olur.
Üçüncü eleme: çalışma düzeni ve destek
Yeni mezunun işte öğrenmesi kaçınılmazdır; bunun nasıl gerçekleşeceğini ilandan anlamak her zaman mümkün olmaz. Görüşmede günlük işin kime bağlı olduğunu, ilk ay hangi dosyaları devralacağınızı ve yapılan işe kimden görüş alacağınızı sorun. “Eğitim verilecek” ifadesi varsa hangi konuda, hangi biçimde olduğunu öğrenin. Tam program vaadi beklemeyin; en azından işin kontrol yolunu bilmek isteyin.
Çalışma yeri, vardiya, seyahat ve yol süresi de rolün parçasıdır. İlgilendiğiniz iş, haftalık hayatınıza uymuyorsa bunu kararınızda görünür kılın. Özellikle birden çok ilanı karşılaştırırken maaş, ekip ve görev kadar sürdürülebilir günlük düzeni de yan yana koyun.
Bir ilanda çok cazip unvan fakat belirsiz görev; diğerinde sade unvan fakat açık görev ve öğrenme desteği olabilir. Önceliğiniz ikinci ilan olmak zorunda değil. Ancak birinci ilanın bilinmeyenlerini soru olarak yazmadan onu “daha iyi” saymayın.
Örnek: üç ilanı nasıl ayırırsınız?
Şöyle bir durum düşünün: İşletme mezunusunuz ve müşteriyle temas ederek süreç geliştirmek istiyorsunuz. Şu üç ilanı buldunuz:
İlan | Açık görev | Sorulacak eksik bilgi | İlk karar |
Müşteri operasyon asistanı | Başvuru kayıtlarını kontrol etmek, eksik bilgiyi bildirmek | İlk ay hangi raporu hazırlayacağım? | Araştırmaya değer |
Pazarlama uzmanı | Kampanya hedefi ve bütçesini tek başına yönetmek | Deneyim ve yetki düzeyi nedir? | Başlangıç rolü olup olmadığını sorgula |
Satış destek elemanı | Teklifleri kaydetmek, müşteri sorularını ekibe aktarmak | Müşteri görüşmesine ne kadar katılacağım? | Günlük iş uygunsa başvur |
Bu tablo kesin işe alınma olasılığı hesaplamaz. Sadece zamanınızı nereye ayıracağınızı ve görüşmede neyi soracağınızı açıklaştırır. Aynı unvanın görevleri şirketten şirkete değişebileceği için her ilanı kendi metniyle okuyun.
- Fiilleri çıkarın
İlandaki üç temel günlük görevi yazın.
- Koşulları ayırın
Zorunlu, öğrenilebilir ve belirsiz olanları ayrı okuyun.
- Soruyu hazırlayın
İlk ay iş ve destek düzeninde neyi bilmediğinizi sorun.
Başvuru sınırınızı nasıl belirleyin?
Üç rol grubu seçin ve her grupta birkaç ilanı karşılaştırın. Örneğin müşteri operasyonu, satış desteği ve insan kaynakları koordinasyonu. O*NET'in insan kaynakları örnek görevleri, üçüncü grubun yalnız görüşme yapmak olmadığını görmenizi sağlar. Alanların gerçek Türkiye ilanlarıyla değişen yanlarını ayrıca inceleyin.
Her ilan için sıfırdan uzun CV yazmak yerine o göreve uyan gerçek örneği seçin. Başvurudan önce “Bu ilandaki hangi işi daha önce küçük ölçekte yaptım?” diye sorun. Cevap bir kulüp projesi de olabilir. Örneği daha anlaşılır göstermek isterseniz mini portföy hazırlama rehberindeki bağlam ve katkı ayrımını kullanın. Başvurular ilerledikçe, seçtiğiniz rol gruplarını kariyer planınızı gözden geçirme yaklaşımıyla yeniden değerlendirin.
Sıkça sorulan sorular
Ünvanda “uzman” yazıyorsa yeni mezun başvurabilir mi?
Yalnız unvana göre karar vermeyin. Bazı şirketlerde bu başlangıç unvanıdır, bazılarında bağımsız deneyim beklenir. Görevleri ve zorunlu deneyim şartını okuyun; belirsizse işe alım ekibine kısa soru sorun.
İlanda çok uzun yetenek listesi varsa elemek gerekir mi?
Önce hangi yeteneğin hangi görev için istendiğini bulun. Kesin zorunlulukları yok saymayın. Liste tek başına günlük işi açıklamıyorsa sorularınızı hazırlayın; yalnız uzun olduğu için otomatik ret vermeyin.
Farklı sektörlere aynı anda başvurmak yanlış mı?
Hayır. Günlük görev benzerse birden fazla sektörde aynı rolü araştırabilirsiniz. Ancak her ilanda müşteriyi, ürünü ve çalışma koşulunu ayrıca anlayın; tek başvuru cümlesini herkese göndermeyin.
İlan seçtim ama görüşme gelmiyorsa ne yapmalıyım?
Önce ilanın gerçekten başlangıç rolü olup olmadığını ve başvuruda hangi kanıtı kullandığınızı inceleyin. CV'nizdeki bir cümle için işe alım uzmanından dar bir geri bildirim istemek sonraki başvuruyu iyileştirebilir.
