Dil öğrenmek, daha iyi sunum yapmak, yeni bir sertifika almak ve bir yan proje başlatmak istiyorsunuz. Hepsi değerli olabilir ama hepsini aynı anda sürdürmek mümkün olmayabilir. Kişisel hedefleri seçerken neden istediğinizi, bugünkü ihtiyacı, toplam yükü ve diğer hedeflerle çatışmayı karşılaştırın. Sonra devam edeceğiniz, erteleyeceğiniz ve artık bırakacağınız hedefleri ayrı belirleyin. Ertelemekle vazgeçmek aynı karar değildir.
Amaç daha az şey istemeniz değil, gerçekten seçtiğiniz hedefe uygun hareket alanı açmanızdır. Liste uzadıkça seçim ihtiyacı kaybolmaz; artar.
Hedef belirleme neden yalnız eklemek değildir?
Alışkanlıklar üzerine yazan James Clear'ın hedef seçimi rehberi, daha az önemli hedefleri duraklatmayı ve odağı seçmeyi öneriyor. Bu, bütün insanlar için tek hedef sayısını belirleyen bir kural değildir. Hedef listesinin yanında hangisine şimdi alan açılacağını düşünmeye davet eder.
Bir hedefin çekici olması, bugünkü hayatınıza uygun olduğunu göstermez. Yeni bir yan proje, zaten yoğun olan iş döneminde öğrenme hedefinizi engelleyebilir. Bir sertifika hedefi ise işte kullanacağınız konuya doğrudan destek sağlayabilir. Bağlama bakmadan eleme yapmak doğru olmaz.
Kendinize “Bu hedefi neden istiyorum?” diye sorun. Cevap yalnız başkasının önerisi veya çevrenin beklentisi ise biraz daha düşünün. Kendi ihtiyacınız ve değerlerinizle ilişkisini açıklayabiliyor musunuz?
Hedefin sonucunu, etkinlikten ayırın
“Bir kursa katılmak” etkinliktir. Bu kursla hangi işi daha iyi yapmak veya hangi seçeneği değerlendirmek istiyorsunuz? Sonuç belirsizse etkinlik sayısını artırırken gelişim yönünüz belirsiz kalabilir.
Örneğin “Sunum kursunu bitirmek” yerine “Rapor önerisini daha anlaşılır anlatmak” gerçek ihtiyaca yakın olabilir. Kurs bunun bir yolu olabilir; tek yol olduğunu varsaymayın. Uygulama, görüş alma veya iş başında çalışma da seçenekler arasında bulunabilir.
Hedefinizin bugünkü anlamı değişmiş olabilir. Bir zamanlar ihtiyacınız olan sertifika artık farklı bir rol için geçerli olabilir. Eski hedefi sadece uzun süredir listede durduğu için taşımayın. Güncel amacı yeniden değerlendirin.
Bir hedef listesini birlikte karşılaştıralım
Şöyle bir durum düşünün: Dil çalışmak, veri analizi öğrenmek, haftalık içerik yayınlamak ve yeni bir topluluğa katılmak istiyorsunuz. Önümüzdeki dönemde işinizde veri raporlarıyla daha çok çalışacağınızı öğrendiniz.
Listeyi şu biçimde açabilirsiniz:
Hedef | Bugünkü ihtiyaç | Toplam yük | Olası karar |
Veri analizi öğrenmek | Yeni rapor görevine yakın. | Kaynak seçimi ve uygulama zamanı gerekiyor. | Küçük iş örneğiyle devam. |
Dil çalışmak | Orta vadeli kariyer ihtiyacı. | Düzenli kısa çalışma gerektiriyor. | Uygulanabilir küçük düzeyde koru. |
İçerik yayınlamak | Amacı henüz açık değil. | Hazırlık ve düzenleme yükü yüksek. | Şimdilik ertele ve amacı incele. |
Topluluğa katılmak | İlgili kişilerle öğrenme fırsatı. | Etkinliklerin zamanı değişken. | Tek etkinlikle küçük deneme. |
Bu tablo kendi kararınızın yerine geçmez. Örnekteki kişinin koşulları sizinkinden farklı olabilir. Ama yalnız hedef adlarını değil, ihtiyaç ve yük ilişkisini görünür kılar. Bir hedef diğerine kaynak veya örnek sağlıyorsa bunu da not edin.
Vazgeçmek, ertelemek ve küçültmek farklı seçeneklerdir
Vazgeçmek, hedefin artık sizin için uygun olmadığına karar vermektir. Ertelemek, hedefin değerini koruyup şu anda alan açmamaktır. Küçültmek ise amacı koruyarak ilk uygulamanın kapsamını azaltmaktır.
“Bu yıl düzenli içerik yayınlamayacağım” bir bırakma veya erteleme kararı olabilir. “Önce tek bir yazı hazırlayıp süreç yükünü göreceğim” küçültmedir. Hangi kararı verdiğinizi söylemezseniz listede sessizce bekleyen hedefler zihinsel yük oluşturmaya devam edebilir.
Ertelediğiniz hedef için yeniden bakma koşulu belirleyin. Sabit tarih uygun olabilir; bazen iş yoğunluğunun değişmesi gibi bir olay daha anlamlıdır. “Bir ara” notu karar değil, belirsiz bekleyiştir.
Küçük deneme için ertelenen işe başlama örnekleri yardımcı olabilir. Hedefi küçültürken sonucunu tamamen değiştirmediğinizden emin olun; yalnız kolay bir iş yapmak esas ihtiyacı ilerletmeyebilir.
Geçmiş emeğiniz kararınızı nasıl etkiliyor?
Bir hedefe zaman ayırmış olmanız, onu sonsuza kadar sürdürmeniz gerektiği anlamına gelmez. Geçmişte harcadığınızı bugünden sonraki ihtiyacın yerine koymayın. Şimdi devam etmek hangi faydayı ve hangi yeni yükü getiriyor?
Aynı zamanda zorlandığınız her hedefi hemen bırakmak da gerekmeyebilir. Engelin geçici mi, çözülür mü, hedefin kendisiyle mi ilgili olduğunu ayırın. Kaynak seçimi kötü olabilir, başlangıç fazla büyük olabilir veya destek eksik olabilir.
Buradaki karar geçmişinizi başarısız ilan etmek değildir. Öğrendiğiniz bilgiyle bugünkü seçimi düzenlemektir. Tamamlamadığınız bir eğitimde yararlı bilgi edinmiş olabilirsiniz; bunu sahip olmadığınız yeterlilik gibi anlatmadan kaydedebilirsiniz.
- Neden istediğinizi yazın
Hedefin bugünkü ihtiyacınızı nasıl karşılayacağını açıklayın.
- Çatışmayı görün
Süre, hazırlık ve mevcut sorumluluklarla ilişkisini değerlendirin.
- Kararı ayırın
Devam, erteleme ve bırakma için açık gerekçe belirleyin.
Hedef eleme notu hazırlayın
Her önemli hedef için kısa kayıt tutun:
Hedefin gerçek sonucu ve neden benim için önemli olduğu.
Yakın dönemdeki kullanım veya karar ihtiyacı.
Gerekli süre, hazırlık, destek ve maliyet.
Aynı kaynakları isteyen diğer hedefler.
Mevcut karar: devam, küçültme, erteleme veya bırakma.
Kararı yeniden değerlendireceğim zaman veya koşul.
Maliyet veya kariyer sonucu hakkında bilgi eksikse önce araştırın. Kişisel tercihi kesin getiri iddiasıyla karıştırmayın. Bu not, harcama veya rol değişimi gibi önemli kararların profesyonel değerlendirme ihtiyacını kaldırmaz.
Günlük kapasiteyi görmek için zaman takip tablosu kullanabilirsiniz. Kayıt, boş görünen zamanın her hedefe ayrılabileceğini kanıtlamaz; dinlenme ve diğer sorumlulukları da hesaba katın.
Seçtiğiniz hedefi sonraki adıma bağlayın
Eleme sonunda tek bir hedef adı bırakmak yetmez. İlk ne yapacaksınız? Hangi kaynağı açacak, hangi örneği hazırlayacak veya kiminle görüşeceksiniz? Küçük adımın tamamlandığını anlayabilin.
Öncelik seçmek için iş önceliklendirme yaklaşımı etki ve tarih ilişkisini düşünmeye yardımcı olabilir. Kişisel hedeflerde ise kendi değer ve ihtiyaçlarınızı ayrıca ekleyin; yalnız acil olanı seçmeyin.
Bugün hedef listenizden birine “şimdi değil” veya “artık gerekli değil” diyebilir misiniz? Gerekçeyi yazın, sonra seçtiğiniz hedefin ilk somut adımını belirleyin. Bu yönü kariyer gelişiminizle birlikte değerlendirmek için kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Önemli bir hedefi ertelemek yanlış mı?
Her önemli hedef aynı anda başlamayabilir. Erteleme gerekçesi ve yeniden değerlendirme koşulu açık olsun. Hedefin değerini korurken mevcut kaynaklara uygun sıra kurabilirsiniz.
Kararsız kaldığım iki hedef arasında nasıl seçerim?
Bugünkü ihtiyaç, kullanım fırsatı ve yükü karşılaştırın. Bilgi eksikse küçük bir deneme veya görüşle belirsizliği azaltın. Yalnız hangisinin daha etkileyici göründüğüne bakmayın.
Bir hedefe para harcadıysam devam etmeli miyim?
Geçmiş harcamayı gelecekteki fayda ve yükten ayrı değerlendirin. Koşullar, sözleşme veya geri ödeme hakları varsa güncel bilgiyi kontrol edin; sadece harcadığınız için yeni yük eklemeyin.
Vazgeçtiğim hedefe sonra dönebilir miyim?
Evet. Yeni bilgi veya koşul farklı bir karar doğurabilir. Eski kararın gerekçesini kaydetmek, aynı hedefe döndüğünüzde neyin değiştiğini görmenizi sağlar.
