Staj bulamamanız, o dönemde öğrenemeyeceğiniz veya gösterecek hiçbir çalışmanız olmadığı anlamına gelmez. Küçük bir proje seçip baştan sona tamamlayabilirsiniz: bir işletmenin açıkça görülen sorununu incelemek, öğrenci kulübü için kayıt akışını düzenlemek veya kamuya açık veriyi anlaşılır bir özete dönüştürmek gibi. Projeyi gerçek iş deneyimi gibi göstermeyin; kendi çalışmanız olduğunu açıkça belirtin.
Bağımsız proje, stajın yerine geçen resmi bir deneyim değildir. Üniversiteniz zorunlu staj istiyorsa, proje bu koşulu karşılamaz. Ancak çalışmanız, ilgi alanınızı ve bir işi nasıl ele aldığınızı anlatmanıza yardımcı olabilir.
Büyük bir fikir değil, gerçek bir ihtiyaç seçin
İlk adım olarak, gözlemleyebildiğiniz küçük bir sorunu seçin. Örneğin yerel bir kafenin menüsünde ürünlerin anlaşılmasını zorlaştıran bir düzen, kulüp etkinliğinde katılım bilgisinin dağınık tutulması veya bir kamu sayfasında bulunması güç bir bilgi olabilir.
Problemi tek cümleyle açıklayın: Kim zorlanıyor? Hangi durumda? Ne yapmak istiyor? Sonra kapsamı sınırlayın. “Bir işletmenin tüm pazarlamasını geliştireceğim” çok geniştir. “Menüde ilk kez gelen bir kişinin üç popüler ürünü bulmasını kolaylaştıracak bir düzen önereceğim” daha yönetilebilir bir iştir.
Kamuya açık olmayan şirket veya müşteri verisini kullanmayın. Görüşme yapacaksanız izin isteyin ve kişisel bilgileri kaydetmeyin. Sayı veya sonuç üretiyorsanız nereden geldiğini açıklayın. Tahminleri gerçek gözlem gibi sunmayın.
Projeyi tamamlanabilir parçalara ayırın
Bir hafta veya iki hafta içinde bitecek bir iş seçin. Önce mevcut durumu gözlemleyin, sonra bir öneri hazırlayın ve küçük bir örnekle gösterin. Çalışmanın sonunda neyi tamamladığınızı belirleyin: kısa rapor, süreç şeması, içerik takvimi veya örnek ekran taslağı.
Örneğin bir öğrenci topluluğunda etkinlik başvurularının farklı formlarda toplandığını fark ettiniz. İhtiyacı sorumlu kişiyle netleştirip gerekli alanları tek bir taslakta birleştirebilirsiniz. Taslağı kullanmadan önce ekipten görüş alın; kişisel verilerin nasıl korunacağını sorun. Böylece yalnızca bir fikir değil, kararları ve sınırları düşünülmüş bir örnek sunarsınız.
Portföyde süreci ve sınırları gösterin
Portföyde son dosyanın yanında kısa bir açıklama bulunsun: başlangıç sorusu, sizin rolünüz, kullandığınız kaynak ve hangi kararı verdiğiniz. Bir öneri gerçek ortamda denenmediyse uygulanmış gibi yazmayın. “Önerdim” ile “uyguladım” arasındaki farkı koruyun.
Projenizi başvurduğunuz role göre seçin. Pazarlama rolünde içerik takvimi veya müşteri sorusu incelemesi anlamlı olabilir; iş analizi rolünde gereksinim listesi veya süreç haritası daha yakın durabilir. Proje, rolün tüm işlerini bildiğinizi kanıtlamaz. Yalnızca ilgili bir başlangıç örneği sunar.
Proje için haftalık zaman ayırmakta zorlanıyorsanız, ders ve öğrenme yükünüzle birlikte plan yapın. İş ve öğrenme için haftalık plan örneği buna yardımcı olabilir. Çalışmayı CV’de doğru bölümde göstermek için yeni mezun CV örneğini inceleyin. Kariyer seçeneklerinizi adımlara bölmek için 12jobs ile planınızı oluşturun.
Bağımsız çalışmayı nasıl sunmalısınız?
Proje sayfası veya kısa rapor hazırlarken okurun ilk bakışta neye baktığını anlamasını sağlayın. İlk bölümde soruyu, sonra kullandığınız kaynağı ve izlediğiniz yolu anlatın. En son önerinizi veya öğrendiğiniz noktayı yazın. Dosya çok uzunsa, bir sayfalık özet hazırlayıp ayrıntı dosyasına bağlantı verin.
Projede başka biri size yardım ettiyse, katkıları doğru belirtin. Bir şirket veya kulüp size bilgi verdiyse, o bilginin paylaşılmasına izin olup olmadığını sorun. Görüşme notlarını veya e-posta ekran görüntülerini portföye koymayın. Genel gözlemi kendi kelimelerinizle anlatın ve kişisel veriyi kaydetmeyin.
Bağımsız proje, her başvuruda portföy hazırlama zorunluluğu yaratmamalı. Rolün gerektirdiği bir işi gösterecekse ekleyin; aksi durumda CV’de kısa bir satır yeterlidir. Projeyi devam ettirmek iş arama veya ders sorumluluklarınızı aksatıyorsa kapsamı küçültün. Bitirilebilir bir örnek, yarım bırakılmış büyük bir plandan daha açıklayıcıdır.
Deneme çalışmanız başarısız veya eksik kaldıysa, öğrendiğiniz noktayı ve sonraki denemede neyi değiştireceğinizi anlatabilirsiniz. Hata yapmadığınızı göstermek zorunda değilsiniz. Önemli olan, neyi gözlemlediğinizi, hangi sınırı fark ettiğinizi ve bunu nasıl geliştirdiğinizi açıklayabilmenizdir.
Proje için örnek çalışma planı
İlk gününüzde problemi tek cümleyle yazın ve bilgi toplamak için hangi kaynaklara erişebileceğinizi belirleyin. Sonraki oturumda gözlemlerinizi düzenleyin. Üçüncü aşamada bir seçenek seçip küçük bir taslak hazırlayın. Son aşamada, bir arkadaşınıza veya izin veren ilgili kişiye gösterip hangi kısmın anlaşılmadığını sorun.
Bu planı haftalara bölmek zorunda değilsiniz. Bir ders yoğunluğu varsa günde yarım saat ayırmak yeterli olabilir. Projenin kapsamı büyürse, ilk sorunu koruyup ikincil fikirleri sonraya bırakın. Küçük bir çalışmayı tamamlayıp açıklamak, çok sayıda başlamış dosyadan daha değerlidir.
Projenin çıktısını göstermek için uzun sunum hazırlamayın. Bir sayfada şu başlıklar yeterli olabilir: sorun, gözlem, öneri, sınırlama ve sonraki adım. Öneri gerçek ortamda denenmediyse, “deneme önerdim” deyin; “sorunu çözdüm” demeyin.
Başvuruda bu projeden söz ederken, hangi kısmın size ait olduğunu ve hangi bilgiyi kendiniz topladığınızı açıklayın. Bir kişi size fikir verdiyse katkısını belirtin. Rakam kullanıyorsanız ölçtüğünüzü veya varsaydığınızı ayırın. Böylece küçük proje, abartısız ama faydalı bir örneğe dönüşür.
Sık sorulan sorular
Kişisel proje CV’ye yazılır mı?
Başvurduğunuz rolle ilgiliyse “Projeler” veya “Seçilmiş çalışmalar” bölümünde gösterebilirsiniz. Kişisel çalışma olduğunu ve gerçek iş deneyimi olmadığını açıkça belirtin.
Ücretsiz bir işletme için proje yapmalı mıyım?
Önce kapsamı, beklentiyi ve kullanım iznini netleştirin. İşin ücretsiz olması sınırsız çalışma veya ticari kullanım izni anlamına gelmez. Öğrenci projesi olarak tasarlıyorsanız bunu taraflarla açıkça konuşun.
Projemde gerçek sonuç yoksa ne anlatırım?
Süreci, kararınızı, aldığınız görüşleri ve henüz yanıtlanmamış soruları anlatın. Ölçmediğiniz etkiyi gerçekleşmiş sonuç gibi sunmayın.
