İş başvurusunda referans kişisi seçerken en yüksek unvanlı kişiye yönelmek her zaman iyi sonuç vermez. Daha değerli olan, sizinle gerçekten çalışmış ve hedef rolle ilgili davranışınıza örnek verebilecek birini seçmektir. Ayrıca kişinin adını ve iletişim bilgisini paylaşmadan önce iznini almalısınız.
Diyelim ki üniversitede bir etkinliği birlikte düzenlediğiniz kulüp danışmanı ve yalnızca bir kez karşılaştığınız tanınmış bir yönetici arasında seçim yapıyorsunuz. İlk kişi sorumluluğunuzu ve çalışma biçiminizi somut örnekle anlatabiliyorsa daha güçlü referans olabilir. İkinci kişinin unvanı, sizi tanımadığı gerçeğini telafi etmez.
İyi bir referans kişisini hangi özellikler belirler?
İlişkinizin içeriğini düşünün
Referansın sizi hangi bağlamda gözlemlediğini açıklayabilmelisiniz: iş, staj, proje, ders veya gönüllülük. Yakın arkadaş ya da aile üyesi, kurum özellikle istemedikçe profesyonel referans yerine geçmez.
Pozisyonla bağlantı kurun
İlana göre hangi örneklerin işverene yardımcı olacağını düşünün. Koordinasyon isteyen işte ekip çalışmasına dair referans; müşteri ilişkileri rolünde hizmet yaklaşımınıza tanıklık etmiş kişi anlamlı olabilir. Referanstan belirli bir şeyi söylemesini dikte etmeyin.
İzin ve bilgilendirme alın
İletişim bilgilerini paylaşmadan önce açıkça sorun. Kabul ederse başvurduğunuz rolü, CV’nizi ve son tarihi gönderin. Böylece beklenmedik bir arama gelmez ve kişi hangi deneyiminizin öne çıkabileceğini hatırlar.
Üç olası referansı karşılaştıralım
Yeni mezun bir adayın üç kişiye ulaşabileceğini düşünün: Bir etkinlikte tanıştığı üst düzey yönetici, dönem boyunca projesini takip eden öğretim görevlisi ve kısa stajında birlikte çalıştığı ekip sorumlusu. Hangi kişiyi seçmeli? Yanıt, başvurduğu işe ve bu kişilerin anlatabileceği örneğe bağlıdır.
Üst düzey yönetici adayı yalnızca tanışma görüşmesinden hatırlıyorsa çalışma biçimi hakkında pek bilgi veremeyebilir. Öğretim görevlisi araştırmanın nasıl yapıldığını ve teslimlerin nasıl ilerlediğini anlatabilir. Ekip sorumlusu ise adayın iş ortamında görevleri nasıl takip ettiğini gözlemlemiş olabilir. Daha yüksek unvan her zaman daha güçlü referans demek değildir.
Kişi hangi sorulara cevap verebilir?
‘Bu adayla ne zaman çalıştınız?’, ‘Hangi işinden sorumluydu?’ ve ‘Bir sorunla karşılaştığında nasıl davrandı?’ sorularını düşünün. Seçtiğiniz kişinin yanıtı sadece ‘iyi bir insandır’ düzeyinde kalıyorsa başka bir çalışma bağlamını değerlendirin.
Referansın hedef rolle ilişkisi de önemlidir. Araştırma ağırlıklı bir iş için projeyi takip eden kişi anlamlı bir örnek verebilir. Günlük müşteri iletişimi gerektiren işte staj sorumlusu daha ilgili gözlem sunabilir. Birden fazla referans istenirse aynı yönünüzü tekrarlayan kişiler yerine farklı çalışma örneklerini bilen kişiler seçebilirsiniz.
İzin isterken ne söylemelisiniz?
‘Merhaba, operasyon asistanlığı başvurularımda referans gösterebileceğim kişileri belirliyorum. Birlikte çalıştığımız sipariş takibi görevlerini gözlemlediğiniz için sizi düşündüm. Uygun bulur musunuz? Kabul ederseniz hedef ilanı ve güncel CV’mi paylaşabilirim.’
Olumlu yanıt aldıktan sonra hangi iletişim bilgisini kullanabileceğinizi sorun. Birinin telefon numarasını bilmek, bunu her başvuruda paylaşabileceğiniz anlamına gelmez. Şirket yalnızca kurumsal kanaldan referans veriyorsa bu yöntemi izleyin. Kişinin görev veya kurum değişikliğini de kontrol edin.
Mevcut yöneticinizi yazmak zorunda mısınız?
İş aradığınızı henüz paylaşmadıysanız mevcut yöneticinizi habersiz referans göstermeyin. Başvuru bu kişiyi özellikle istiyorsa işe alım ekibiyle ne zaman iletişime geçileceğini konuşun. Önceki yönetici, proje sorumlusu veya sizi doğrudan gözlemleyen başka bir kişi uygun alternatif olabilir. İlanın şartını okumadan her durumda geçerli bir kural varsaymayın.
Hiç profesyonel deneyiminiz yoksa ders projesi, kulüp veya gönüllü çalışmada birlikte olduğunuz kişileri düşünün. Kulüp deneyimini başvuruda anlatma yazısındaki görev ve katkı ayrımı, kimin sizi gerçekten gözlemlediğini belirlemekte de işe yarar.
Referansa hazırlık bilgisi verin, hazır cevap vermeyin
İlanın bağlantısını ve birlikte yaptığınız çalışmanın kısa hatırlatmasını paylaşın. ‘Benim için şunları söyleyin’ diye bir konuşma metni hazırlamayın. Referans veren kişi kendi değerlendirmesini yapabilmelidir. Sizin göreviniz tarih, rol ve proje bilgilerini netleştirmektir.
Referans listesinde adı, güncel görevi, sizinle çalışma ilişkisi ve izin verdiği iletişim bilgisi yeterli olabilir. Başvuru istemiyorsa CV’ye geniş bir referans bölümü koymak yerine listeyi ayrı tutun. CV’deki alanı ilgili deneyiminizi açıklamak için kullanabilirsiniz.
İki uygun kişi arasında nasıl karar verirsiniz?
Bir yanda yüksek unvanlı ama sizi kısa süre görmüş bir yönetici, diğer yanda birkaç ay birlikte çalıştığınız ekip sorumlusu olsun. Hangisinin daha etkileyici göründüğünden önce, hangisinin yaptığı işlerinizden örnek verebileceğini düşünün. Görev takibinizi, birlikte çalışma biçiminizi ve zorlandığınız bir durumu gözlemleyen kişi daha somut anlatabilir.
Referansın başvurduğunuz işle ilişkisi de önemlidir. Teknik projedeki katkınız konuşulacaksa o projeyi bilen biri uygun olabilir. İletişim ve teslim sorumluluğu öne çıkıyorsa birlikte etkinlik yürüttüğünüz kişi anlamlı bir örnek verebilir. Her başvuru için aynı referans listesini otomatik kullanmanız gerekmez.
Seçtiğiniz kişiye önce izin sorun. Kabul ederse rolü ve hangi çalışmadan söz edilebileceğini kısaca anlatın; sizin adınıza belirli cevaplar vermesini istemeyin. Telefon veya e-posta bilgisinin güncel olduğunu teyit edin. Kişiyi habersizce CV’ye eklemek yerine, istenen aşamada onaylı iletişim bilgisini paylaşın. Referansın amacı geçmişinize yeni bir başarı eklemek değil, birlikte çalıştığınız kişinin gerçek gözlemini aktarabilmesidir.
Kendi örneğinizi hazırlayın
Üç olası kişiyi listeleyin ve her biri için şu notları alın: ne zaman birlikte çalıştınız, hangi işinizi gördü, bu iş başvurulan rolle ne kadar ilişkili, iletişim izni var mı? En çok puanı alanı otomatik seçmeyin; ilişkinin güncelliğini ve kişinin gerçekten uygun olup olmadığını da tartın.
Bir sonraki adım
Referansınızın da anlatabileceği somut çalışma örneklerini başvuru dosyanızda görünür kılmak için aşağıdaki kariyer gelişim kursu bannerından programı keşfedebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Eski yöneticimi referans olarak kullanmalı mıyım?
Sizi ve işinizi tanıyorsa, hala iletişim kurulabilir durumdaysa ve kendisi kabul ediyorsa kullanabilirsiniz.
Referans kişisini CV’ye eklemeli miyim?
İşveren istemiyorsa çoğu durumda iletişim bilgisini doğrudan CV’ye koymak yerine ayrı bir referans listesi tutmak daha uygun olabilir. İlanın yönergesini izleyin.
Öğretim görevlisi profesyonel referans olabilir mi?
Bir projede veya derste sizi yeterince tanıyorsa, başvurduğunuz rolle ilgili gözlem aktarabilir. Önce kendisine sorun.
Yüksek unvanlı bir referans her zaman daha mı iyidir?
Kişinin unvanı tek başına yeterli değildir. Size hangi çalışmanızdan örnek verebileceğini düşünün. Yeni mezunsanız CV’nizdeki proje ve kulüp deneyimleri birlikte çalıştığınız kişiyi hatırlamanıza yardım edebilir.
