İş başvurusundan ret almak, özellikle uzun süredir iş arıyorsanız, yalnızca bir e-posta gibi hissettirmeyebilir. “Yeterli değilim” veya “Bana uygun bir iş yok” düşünceleri kolayca büyüyebilir. Ret kararını önemsemek normaldir; onu kişiliğiniz hakkında kesin bir hükme çevirmek zorunda değilsiniz.
Sonucu kişisel değerinizden ayırın
Bir işe alım kararı, adayın o pozisyon ve o süreçteki uygunluğuna dair karardır. Başvuru havuzunda kimlerin olduğu, ekibin hangi ihtiyacı önceliklendirdiği ve görüşmenin nasıl değerlendirildiği çoğu zaman sizin tarafınızdan bilinmez. Bu nedenle bir ret, sizin tüm yeteneklerinizin veya gelecekteki iş olanağınızın ölçüsü değildir.
Bu cümle “hiçbir şeyi değiştirmeyin” demek de değildir. Sürecin hangi kısmında zorlandığınızı incelemek size yardımcı olabilir. İlk başvurulardan dönüş gelmiyorsa özgeçmiş ve rol eşleşmesini; görüşme sonrası ret geliyorsa örneklerinizi ve soruları ele alış biçiminizi gözden geçirin.
Kendinize küçük bir ara tanıyın
Şöyle bir durum düşünün: Burak üç mülakattan sonra olumsuz yanıt aldı. İlk gün yeni başvuru yapmaya zorlamak yerine, akşamını iş arama ekranından uzak geçiriyor. Ertesi gün her görüşme için yalnızca bir soru not ediyor: “Hangi örneğim karşı tarafa katkımı en açık gösterdi?” Böylece duygusunu bastırmadan sürecin içinden küçük bir öğrenme seçiyor.
Kendinizi sürekli başkalarıyla kıyaslamak yerine kendi sürecinizin göstergelerine bakın: kaç uygun ilana başvurdunuz, kaçında geri dönüş aldınız, hangi aşamaya kadar ilerlediniz? Bu sayılar değer puanı değildir; hangi bölümü değiştireceğinize dair ipucu olabilir.
Bir sonraki adımı seçin
Her ret sonrasında bütün CV’nizi değiştirmek yerine tek bir deneme yapın. Örneğin ilana uygun iki katkıyı üst bölüme taşıyın, bir deneyim örneğini daha kısa anlatın veya mülakat sonunda beklentiyi netleştiren bir soru sorun. Değişikliği birkaç başvuruda uygulayıp sonucunu gözleyin.
Görüşme sonrasında bekleme ve takip mesajı konusunda mülakat sonucu gecikince takip yazısını kullanabilirsiniz. Özgeçmişiniz için somut görüş istemek isterseniz işe alım uzmanından geri bildirim isteme rehberine bakın.
İş arama süreci uykunuzu, günlük işlerinizi veya kendinize bakma gücünüzü uzun süre etkiliyorsa, güvendiğiniz biriyle konuşun ve ihtiyaç duyduğunuz profesyonel desteği değerlendirin. Her şeyi tek başınıza çözmeniz gerekmez.
Ret cevabından sonra 24 saatlik küçük plan
İlk anda yeni bir başvuru yapmak zorunda değilsiniz. Önce e-postayı okuyup sonucu anlayın; ret ise kendinize kısa bir ara tanıyın. Sonra aşağıdaki üç notu yazın: Bu süreçte iyi yaptığım bir şey neydi? Bir sonraki görüşmede farklı deneyeceğim tek nokta ne? Şu an kontrolüm dışında kalan ne?
Geri bildirim talep ederseniz, bunu kısa ve saygılı biçimde yapın: “Sürecinize zaman ayırdığınız için teşekkür ederim. Uygunsa, sonraki başvurularımda geliştirebileceğim tek bir alanı paylaşabilir misiniz?” Her şirket cevap vermez ve verilen geri bildirim başka bir pozisyona doğrudan uygulanmayabilir. Yine de düzenli biçimde not aldığınızda hangi önerilerin tekrar ettiğini görebilirsiniz. Süreç sizi uzun süre zorluyorsa arayış dışındaki rutininize dönmek de sonraki başvurunun bir parçasıdır.
Geri bildirimi işe yarar hale getirin
Olumsuz sonuçtan sonra geri bildirim alırsanız, bunu doğrudan genel bir öz değerlendirmeye çevirmeyin. Hangi aşamaya ilişkin olduğunu sorun: CV, örnek anlatımı, teknik bilgi veya rol uyumu? Tek bir görüşmecinin kısa yorumu tüm yeteneklerinizi ölçmez; yine de somut ve tekrar eden noktaları not alabilirsiniz.
Gelen geri bildirimi şu şekilde ayırın: hemen deneyebileceğim değişiklik, daha fazla bilgi gerektiren konu, kontrolüm dışında kalan karar. Örneğin “örnekte benim rolüm net değildi” yorumu için sonraki yanıtta katkınızı ilk cümlede söyleyebilirsiniz. “Daha fazla deneyim gerekiyor” denirse, hangi görev veya çalışma örneğinin eksik olduğunu sorun; ardından küçük bir proje seçin.
Bir sonraki başvuruyu yeni bir deneme gibi görün, önceki reddi silmeye çalışmak gibi değil. Bir değişkeni düzeltip birkaç benzer rolde uygulayın. Böylece moraliniz düşükken tüm CV’yi veya hedef alanınızı kökten değiştirme ihtimali azalır.
Retleri tek bir kişisel hükme dönüştürmeyin
İşe alım kararında rolün zamanlaması, diğer adaylar, bütçe veya ekip ihtiyacı gibi sizin bilmediğiniz etkenler olabilir. Bu nedenle tek bir ret, mesleki yeterliliğinizin tamamı hakkında bilgi vermez. Yine de tekrar eden retler, başvuru sürecinizde incelenebilecek bir örüntü olup olmadığını anlamak için kullanılabilir.
Başvurularınızı aşamalara göre kaydedin: başvuru, ilk görüşme, teknik değerlendirme, son görüşme ve teklif. Birçok başvuru ilk aşamada kalıyorsa ilan uyumu ve CV örneklerinizi inceleyin. Görüşmeler ilerleyip teklif gelmiyorsa, yanıtların açıklığı, örneklerin kanıtı veya rol koşullarının karşılıklı uyumunu gözden geçirin. Birkaç görüşme, kesin sonuç çıkarmaya yetmez; fakat hangi aşamaya destek gerektiğini gösterebilir.
Geri bildirim isterken kısa ve spesifik olun: “Gelecekteki görüşmelerimde geliştirebileceğim tek bir alan paylaşabilir misiniz?” Yanıt gelmeyebilir veya genel olabilir; bunu kişisel algılamayın. Yanıt alırsanız, tek bir gözlemle bütün yaklaşımınızı değiştirmeden önce başka görüşmelerle karşılaştırın.
Kendinize değerlendirme tarihi koyun. Her ret sonrası aynı gün bütün kariyer kararınızı sorgulamak yerine, haftalık veya iki haftalık aralıkta başvuru verilerine bakın. Dinlenme, yakınlarla görüşme ve iş arama dışı etkinlikler de planın parçası olabilir. İş aramak tam zamanlı ve kesintisiz bir faaliyet olmak zorunda değildir.
Dinlenme ve destek planını da yazın
Ret sonrasında hemen yeni başvuruya geçmek her zaman en iyi seçenek değildir. Özellikle yoğun bir görüşme döneminden sonra kısa mola vermek, bir sonraki yanıtı daha sakin hazırlamanıza yardım edebilir. Takviminizde iş arama dışı etkinliklere yer açın ve iş arama saatini bitirme zamanını belirleyin. Güvendiğiniz biriyle konuşurken doğrudan neye ihtiyacınız olduğunu söyleyin: yalnızca dinlemesini mi, CV’ye göz atmasını mı, yoksa birlikte dışarı çıkmayı mı istiyorsunuz? Retlerin ruh halinizi uzun süre etkilediğini fark ederseniz uygun profesyonel destek seçeneklerini araştırın.
İş görüşmelerine düzenli prova ve geri bildirimle hazırlanmak için kariyer gelişim kursunun içeriğini inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ret e-postasına cevap vermeli miyim?
Zorunlu değildir. İlişkiyi sürdürmek veya kısa geri bildirim istemek istiyorsanız nazik ve kısa yazabilirsiniz; cevap gelmemesi de olasıdır.
Kaç ret sonrası yaklaşımımı değiştirmeliyim?
Sabit bir sayı yoktur. Aynı aşamada tekrar eden sonuç görüyorsanız o aşamayı inceleyin; tek bir ret tüm yöntemi değiştirmeniz gerektiğini göstermez.
Reddedildiğim için iş aramaya ara verebilir miyim?
Kısa bir ara vermek mümkündür. Bütçeniz ve başvuru tarihleriniz uygunsa dinlenip daha sonra sürdürülebilir bir tempoyla devam edin.
