DBS yapay zeka çalışmalarını yalnız kullanılan model veya açılan proje sayısıyla anlatmıyor; ekonomik değeri de raporluyor. Fakat bu değerin neyi kapsadığını doğru okumak gerekir. Bankanın 2024 raporunda veri analitiği ve yapay zeka çalışmalarının birlikte bildirilen değeri, yalnız üretken yapay zekanın kazancı veya doğrudan net kar değil. Siz de bir projeyi değerlendirirken önce hangi iş sonucunun değiştiğini, karşılaştırmanın nasıl yapıldığını ve hazırlıkla kontrol maliyetinin dahil olup olmadığını sorabilirsiniz.
2024 raporundaki sayı hangi kapsamı taşıyor?
DBS'nin 2024 başkan ve CEO mektubunda, veri analitiği ve yapay zeka/makine öğrenmesi için 750 milyon Singapur doları ekonomik değer bildiriliyor. Aynı bölümde üretken yapay zeka kullanım alanlarının pilotları ayrı olarak anlatılıyor. Böylece geniş analitik çalışmaların değeriyle yeni üretken yapay zeka denemelerinin aynı şey olmadığını görüyoruz.
Bu değer şirketin kendi raporlamasıdır. Mektup tek başına her projenin hesap tablosunu veya bağımsız neden-sonuç analizini sunmuyor. Sayıyı bütün banka karının yapay zekadan geldiği anlamında kullanamayız. Vakanın asıl katkısı daha iyi bir yönetim sorusu açması: Teknoloji faaliyetini saymak yerine işte neyin değiştiğini nasıl görünür hale getirirsiniz?
İlk öğrenim: farklı değerleri tek torbaya koymayın
Bir araç süre kazandırabilir, müşteri hatasını azaltabilir veya yeni satışa destek verebilir. Bunlar aynı tür kazanım değildir. Süre tasarrufunun parasal karşılığı da otomatik oluşmaz. Boşalan zaman başka gerekli işe ayrılmıyorsa kağıt üzerindeki kapasiteyle gerçek sonuç arasında fark bulunabilir.
Önce projenizin değer türünü yazın. Daha kısa hazırlık mı, daha az tekrar mı, daha iyi müşteri yanıtı mı? Birden fazla fayda bekliyorsanız ayrı izleyin. Böylece iyi bir sonucun hangi alanda oluştuğu anlaşılır. Bütün faydaları tek toplamda göstermek, iki kez sayma veya sorunları gizleme riski yaratabilir.
Örneğin bir rapor asistanı veri hazırlığını kısaltırken yanlış kategori nedeniyle ek kontrol gerektirebilir. İlk süre kazancını tek başına göstermek doğru tabloyu vermez. Başlangıç, kontrol ve düzeltme birlikte incelendiğinde proje daha mütevazı ama daha gerçek bir fayda sağlayabilir. Bu, başarısızlık değil daha dürüst değerlendirmedir.
İkinci öğrenim: karşılaştırma olmadan kazancı söylemek zorlaşır
Yeni sistemle işin kısa sürdüğünü gözlemlemek mümkündür. Fakat neye göre kısa? Önceki dönemde dosyalar daha karmaşık olabilir veya ekip aynı anda başka sorunla uğraşmış olabilir. Karşılaştırma koşullarını açıklamadan değişimi araca bağlamak aceleci olur.
Küçük bir denemede benzer görevleri karşılaştırın. İşin başlangıç ve bitiş noktasını aynı belirleyin. Hazırlık aşaması bir tabloda dahil, diğerinde hariçse sonuçları yan yana koymak yanıltır. Hangi farkın araçtan, hangi farkın görevden geldiğini anlamaya çalışın. Her zaman kusursuz deney kurmanız gerekmez; eksik koşulları açık yazmanız gerekir.
Korelasyon ile nedenselliği ayırmak, teknoloji sonuçlarını okurken de önemlidir. Araç kullanımı ve daha iyi sonuç aynı dönemde ortaya çıkabilir. Bu, tek başına aracın bütün sonucu yarattığını göstermiyor. Başka değişiklikler varsa değerlendirmeye ekleyin.
Üçüncü öğrenim: benimseme ile faydayı farklı ölçün
Bir aracın sık kullanılması, çalışanın onu işe yarar bulduğunu gösterebilir. Ancak sık kullanımın nedenini incelemek gerekir. Araç zorunlu olduğu için de açılabilir; başka sistemin yerini aldığı için de. Kullanım sayısı iş sonucuyla ilişkilendirilmeden başarıya dönüşmez.
Öte yandan az kullanılan bir araç belirli ve önemli bir sorunu çözebilir. Her gün açılmaması gereksiz olduğu anlamına gelmez. Kullanım ölçütünü görevin doğal sıklığına göre belirleyin. Yılda birkaç kez yapılan kritik kontrolü günlük mesajlaşma gibi değerlendirmek uygun değildir.
Ekibin deneyimini de dinleyin. Çalışanlar hangi soruda rahatlıyor, hangisinde daha fazla kontrol yapıyor? Kullanımın arkasındaki bu bilgi, sadece grafikle görünmez. Düzeltme yükü artıyorsa eğitim, bilgi kaynağı veya görev seçimi değişebilir. Projeyi korumak için sorunları susturmak yerine, doğru kullanım alanını daraltabilirsiniz.
Parasal karşılık hesaplandığında aynı faydanın iki kez yazılmamasına dikkat edin. Daha kısa iş süresini ayrı tasarruf, aynı kişinin yaptığı ek işi ayrı değer diye sayarken bağlantıyı açıklamak gerekir. Hesaplar farklı varsayımlara dayanabilir. İlk değerlendirmede basit ve açık kalemler seçmek daha güvenilir olabilir.
Karar için her zaman büyük toplam gerekmez. Belirli görevde daha az düzeltme yapıldığını görmek kullanımın devamı için yeterli olabilir. Başka görevde ise risk nedeniyle daha çok kanıt gerekir. Ölçümü projenin tanıtımına değil, verilecek kararın ihtiyacına göre hazırlayın. Değer raporu bir reklam metni değil, doğru sonraki adımı seçme aracıdır.
- Değeri tanımlayın
Tasarruf, ek gelir ve kaliteyi ayrı kalemlerde yazın.
- Toplam işi sayın
Hazırlık, kontrol ve düzeltme yükünü hesaba katın.
- Karşılaştırmayı açıklayın
Sonucun hangi eski düzenle karşılaştırıldığını gösterin.
Uygulama: teklif hazırlama yardımcısının değer notu
Bir satış operasyon ekibinde teklif açıklamalarını hazırlayan araç denediğinizi düşünün. Ekip taslakların daha hızlı çıktığını söylüyor. Yönetici ise yatırımın işe etkisini görmek istiyor. İlk iş, bütün kazanımı paraya çevirmek yerine görevin kendisini daha açık ölçmek olabilir.
Örnek değerlendirme notu şöyle doldurulur:
Görev: onaylı ürün bilgisiyle teklifin açıklama bölümünü hazırlamak.
Önceki düzen: çalışan ürün belgelerini bulup metni kendi hazırlıyor.
Deneme düzeni: araç taslak veriyor; çalışan kapsam ve vaatleri kontrol ediyor.
Süre kapsamı: belge hazırlığı, taslak, kontrol ve yeniden yazma dahil.
Kalite ölçütü: yanlış özellik, belirsiz kapsam ve onaysız vaat ayrı kaydedilecek.
Beklenen kullanım: uygun teklif türlerinde destek; özel sözleşmeler kapsam dışı.
Her iki düzenin benzer örneklerini inceleyin. Sonuç yalnız hız değil, düzeltme sayısı da taşısın. Kazanılan süre varsa hangi işe ayrılacağını yazın. Henüz gerçekleşmemiş satış artışını gerçekleşmiş gelir gibi göstermeyin. Müşteri dönüşü birkaç nedenden etkileniyorsa onu da ayrı değerlendirin.
Sonunda kısa bir karar notu hazırlayabilirsiniz: Şu görevlerde kullanıma devam; şu koşullarda kaynak iyileştirme; özel taleplerde insan hazırlığı. Bu, tek bir parlak kazanç sayısından daha uygulanabilir olabilir. Karar günlüğü tutmak, ilk beklentiyi sonradan değişen hatıradan korur. Başlangıçta neyi beklediğinizi saklayın.
DBS vakasının ofise taşıdığı değer, büyük bankanın toplamını kendi ekibinize hedef yapmak değil. Araçla faaliyet arasındaki ilişkiyi iş sonucu üzerinden sorgulamak. Bu düşünme pratiğini geliştirmek için kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
750 milyon Singapur doları yalnız üretken yapay zekadan mı geliyor?
Hayır. Kaynak veri analitiği ve AI/ML'yi birlikte ele alıyor. Üretken yapay zeka pilotları ayrı anlatılıyor. Kapsamı daraltarak sayıyı değiştirmemek gerekir.
Ekonomik değer net kar demek mi?
Bu rapor bölümünde aynı şey olarak sunulmuyor. Değerin hesabı ve finansal tablodaki kar farklı anlamlar taşıyabilir. Kullanılan terimi açıklamasıyla birlikte okuyun.
Küçük ekip parasal karşılık hesaplamak zorunda mı?
Başlangıçta görev süresi, tekrar ve kaliteyi ölçmek daha sağlam olabilir. Parasal karşılık kullanılacaksa kabul edilen koşullar ve gerçek giderler açık olmalı.
Araç çok kullanılıyor ama sonuç belirsizse ne yapmalısınız?
Hangi görevin değiştiğini seçerek inceleyin. Karar günlüğüne ilk beklentiyi kaydedin. Hazırlık, kontrol ve sonraki kullanım birlikte değerlendirilsin.
