Bir alışkanlığı aksattıktan sonra yeniden başlamak için önce neyin değiştiğini bulun, ardından davranışı yapabileceğiniz sonraki fırsatı seçin. Kaçırdığınız günlerin tamamını telafi etmeye çalışmak yerine alışkanlığın küçük, uygulanabilir biçimine dönün. “Artık düzenim bozuldu” demek yerine “Bu kez başlayamadım; hangi koşulu değiştireceğim?” diye sorun. Önceki denemeleriniz silinmiş değildir. Fakat aynı engel tekrar ediyorsa yalnız daha çok istemek de yeterli olmayabilir. Yeniden başlama planı, davranışı hangi durumda ve hangi ölçüde sürdüreceğinizi açık söylemelidir.
Tek bir kesintiyle bütün süreci aynı saymayın
Alışkanlık araştırmacısı Phillippa Lally ve çalışma arkadaşlarının günlük davranışlar üzerine araştırmasında, bir uygulama fırsatının kaçırılması alışkanlık oluşumunu belirgin biçimde değiştirmedi. Araştırma belirli yeme, içme ve hareket davranışlarını inceliyordu. Bu sonuç, her davranış için kesintinin etkisiz olduğu veya uzun araların önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Günlük öğrenme düzeninize taşıyabileceğiniz pratik soru şu: Bir kez yapamadığınız için neden bütün önceki denemelerinizi değersiz sayasınız? Bir gün not inceleyememekle haftalardır hiç uygun fırsat bulamamak farklı durumlardır. İlkinde dönüş kolay olabilir; ikincisinde düzeni yeniden kurmanız gerekebilir.
Bu yaklaşım, zorunlu iş adımlarını atlama izni değildir. Kurumun yapılmasını beklediği kontrol veya teslimi ayrıca takip edin. Burada konuştuğumuz şey, kendi seçtiğiniz öğrenme ve kişisel düzen davranışına nasıl döneceğinizdir.
Aksamanın nedeni her zaman isteksizlik değildir
Öğle arası sonrasında rapor notlarına bakmayı planlayan bir çalışan düşünün. Bir gün müşteri toplantısı uzuyor. Ertesi gün notlarını bulamıyor. Üçüncü gün “İki gündür yapmadım, bugün yarım saat çalışmam gerekir” diyerek başlangıcı büyütüyor ve yine erteliyor.
Üç gün aynı boş kutu olarak görünebilir. Ancak nedenler farklıdır: ilk gün fırsat yok, ikinci gün kaynak hazır değil, üçüncü gün telafi beklentisi davranışı zorlaştırıyor. Her birine “Disiplinsizim” cevabı vermek hiçbirini çözmez.
Kısa bir engel ayrımı yapın:
Ne oldu? | Kontrol sorusu | Denenebilecek değişiklik |
Fırsat oluşmadı | Seçtiğim durum gerçekten düzenli mi? | Daha güvenilir bir fırsat belirlemek |
Unuttum | Başlangıcı hatırlatacak işaret var mı? | Gerekli notu uygun yerde hazır tutmak |
Başlamak zor geldi | Davranışın ilk adımı fazla büyük mü? | Tek bir küçük uygulamaya dönmek |
Artık gerekli görünmüyor | Hedef hala işime yarıyor mu? | Davranışın amacını yeniden değerlendirmek |
Bu tablo kendinize tanı koymak için değil, değiştirilebilir koşulu seçmek içindir. Birden çok neden varsa önce en belirgin olanı ele alın. Aynı anda her şeyi düzeltmeye çalışmak, yeniden başlamayı yeni bir projeye dönüştürebilir.
Kaçırılan günleri bugüne taşımayın
Örnekteki çalışan için dönüş, önceki günlerin hepsini kapatmak değil, bir rapor kuralını kısa biçimde incelemek olabilir. Bugünkü denemeyi bitirdiğinde notuna yalnız hangi adımı yaptığını yazacak. Yarın aynı davranışı tekrarlayıp tekrarlayamayacağını sonra görecek.
Küçük bir dönüş, hedefi önemsememek değildir. Başlayabileceğiniz ve sonucunu görebileceğiniz bir adım seçmektir. Ertelediğiniz işe küçük adımla başlama yazısındaki rapor ve sunum örnekleri de bu ayrımı gösterir.
Yapamadığınız günleri silmeyin. Onlar engeli görmenizi sağlayan bilgidir. Takip aracınızın sayacı sıfırlansa bile eski notlarınızı koruyabilirsiniz. Bir ekranın temiz görünmesi, kendi deneyiminizi anlamaktan daha önemli olmamalı.
- Engeli bulun
Unutma, fırsat ve görev büyüklüğünü ayrı değerlendirin.
- Sonraki fırsatı seçin
Davranışı yapabileceğiniz belirli bir duruma bağlayın.
- Küçük biçimde dönün
Kaçırılan günleri ağır bir telafi işine çevirmeyin.
Sonraki fırsatı açık tarif edin
“Yarın bir ara devam ederim” cümlesi yeniden başlama planı değildir. Hangi durumda, hangi malzemeyle ve hangi küçük davranışla başlayacağınızı yazın. Örnekte “Yarın öğle arası sonrası uygun çalışma alanında, önceden ayırdığım rapor notundan tek bir kuralı inceleyeceğim” denebilir.
Fırsat oluşmazsa ne yapacağınızı da düşünün. Alternatif bir zaman seçmek mümkün mü, yoksa ertesi uygun güne mi bırakacaksınız? Herkes için aynı cevap yoktur. Çalışma koşulunuzu dikkate alın; planın uygulanamayacağını bildiğiniz halde aynı sözü tekrarlamayın.
Gerçekçi alan ayırmakta zorlanıyorsanız iş ve öğrenme dengesi için haftalık plan yaklaşımına dönebilirsiniz. Buradaki dönüş planı o alanın yerine geçmez; uygun alan geldiğinde başlayacağınız davranışı netleştirir.
Aynı engel geri gelirse yöntemi değiştirin
Bir haftalık ara ile birkaç aylık ara aynı dönüşü gerektirmeyebilir. Kısa bir kesintide kaynak ve çalışma alanı yerli yerindeyse önceki küçük adıma dönmek yeterli olabilir. Daha uzun bir arada araç değişmiş, konu unutulmuş veya yeni iş yükü gelmiş olabilir. Bu durumda ilk davranış, eski uygulamayı hemen tamamlamak yerine kaynağın güncelliğini kontrol etmek ve başlangıç düzeyinizi görmek olsun. Kendinizi eski çalışma hızınızla ölçmeden önce bugün hangi noktada olduğunuzu öğrenin.
Örnekte rapor notlarını bir süredir açmayan çalışan, önce örnek dosyadaki bir satırı kendi başına açıklamayı deneyebilir. Açıklayabildiği bölümden devam eder; eksik kaldığı kısmı tekrar çalışır. Böylece ne bütün eğitime baştan dönmesi gerekir ne de bilmediği adımı biliyormuş gibi geçer. Dönüşten sonra kaydına “İlk denemede tarih kuralı eksikti; doğru kaynağı kontrol ettim” yazması, yalnız “Bugün çalıştım” demekten daha faydalı olabilir. Bir sonraki denemeyi bu bilgiye göre seçer.
Bir deneme işe yaramadığında hemen hedefi bırakmak veya daha katı kurallar koymak yerine kayıtları karşılaştırın. Kaynağı hazır etmek sorunu çözmüş mü? Öğle sonrası seçimi bazı günlerde sürekli bozuluyor mu? Küçültülen davranış gerçekten yapılabilir olmuş mu?
Bir süre sonra alışkanlığın amacı değişmiş olabilir. Öğrendiğiniz rapor artık kullanılmıyorsa eski davranışı sırf çizelgeyi korumak için sürdürmeyin. Yeni ihtiyacı belirleyin. Devam etmek ile aynı biçimde devam etmek birbirinin aynısı değildir.
Bugün aksattığınız tek bir davranışı seçin. Son engeli bir cümleyle yazın, sonraki uygun fırsatı belirleyin ve ilk adımı küçük tutun. Ardından ne olduğunu kaydedin. Öğrenme ve çalışma alışkanlıklarınızı birlikte değerlendirmek için kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yeniden başlamak için pazartesiyi beklemeli miyim?
Belirli bir gün size uygun bir fırsat sağlıyorsa kullanabilirsiniz; fakat yeni hafta otomatik olarak engeli çözmez. Sonraki uygulanabilir fırsatı seçmek daha somut bir karardır. Haftalık plan yazısında gerçekçi alan ayırmayı inceleyebilirsiniz.
Kaçırdığım çalışmayı iki kat yaparak telafi etmeli miyim?
Kendi seçtiğiniz alışkanlık denemesinde telafi zorunluluğu koymak başlangıcı büyütebilir. Önce olağan küçük davranışa dönün. Teslim edilmesi gereken iş veya resmi eğitim koşulu varsa bunları ayrıca planlayın; alışkanlık düzeniyle karıştırmayın.
Sürekli yeniden başlamak başarısız olduğumu mu gösterir?
Tek başına göstermez. Fırsat, başlangıç adımı veya hedefin uygunluğu sorunlu olabilir. Hangi engelin tekrar ettiğini kaydedin. Küçük ilk adım yaklaşımı özellikle büyük başlayan davranışlarda yardımcı olabilir.
Uzun bir aradan sonra eski düzene aynen dönmeli miyim?
Önce koşulların değişip değişmediğine bakın. Yeni iş yükü, farklı saatler veya değişen hedef aynı düzeni kullanışsız yapabilir. Eski davranışın küçük bir sürümünü deneyin ve sonucuna göre düzenleyin.
