Başkalarının beklentileri kariyer kararınızı etkiliyorsa önce kimin ne istediğini ve neden istediğini ayrı yazın. Ailenizin gelir güvenliği kaygısı, yöneticinizin ekipte kalmanızı istemesi ve arkadaşınızın “Bu şirketi kaçırma” önerisi aynı bilgi değildir. Her beklentiyi kendi maddi koşullarınız, günlük iş tercihiniz ve uzun vadeli yönünüzle karşılaştırın. Bir kişinin görüşünü otomatik reddetmeyin; fakat onun önceliğini kendi kararınızın yerine de koymayın. Sonunda hangi seçeneğin hangi bedelini üstlenmeye hazır olduğunuzu açıkça belirleyin.
Beklentiyi bilgiyle karıştırmayın
Bir çalışanın mevcut işinde ekip liderliğine geçme ihtimali olsun. Yöneticisi bu rol için onu öneriyor, ailesi ise daha yüksek maaşlı dış teklifi tercih ediyor. Çalışanın kendisi yoğun insan yönetimi yerine uzmanlık işini derinleştirmek istiyor. Üç görüşün de bir gerekçesi olabilir. Sorun, “Kimi mutlu edeceğim?” sorusuyla karar vermeye çalışmaktır.
Bir sayfayı üçe bölün: Söylenen beklenti, arkasındaki kaygı veya amaç, doğrulanması gereken bilgi. “Yönetici rolünü kabul etmelisin” önerisinin arkasında kurum içi fırsat olabilir; ancak rolün günlük görevleri ve yetkisi ayrıca öğrenilmelidir. “Dış teklif daha güvenli” ifadesi gerçek ücret farkına dayanabilir; iş güvencesi hakkında ise belirsiz varsayım içerebilir. Beklentiye saygı duymak, onu kanıt yerine kullanmak değildir.
Çevrenizden gelen görüşleri ayrı bir sütuna yazın; seçenekleri hangi gerekçeyle istediğinizi kendi cümlelerinizle belirtin. Bu ayrımı kariyer planınızı gözden geçirme notunuzda da koruyun. Böylece başkasının kaygısını dinlemekle onun istediği kararı vermeyi birbirine karıştırmazsınız.
Kendi koşulunuzu görünür hale getirin
“Ben ne istiyorum?” sorusu bazen tek başına yetersizdir. Kararın maddi, zaman ve öğrenme koşullarını yazın. Dış teklifin net geliri ve yol süresi nedir? Ekip liderliğinde hangi yetki ve hangi destek var? Uzmanlık yolunda bir yıl sonra neyi öğrenme imkanı mevcut? Belirsiz kalana “bilinmiyor” yazın. Açık olmayan bilgiyi olumlu varsayımla doldurmayın.
Tercihiniz başkasının beklentisinden farklıysa bunu anlatmak için uzun savunma hazırlamayın. Kararın gerekçesini ve dinlediğiniz kaygıyı ayrı söyleyin: “Gelir farkının önemli olduğunu biliyorum. Yine de şu anki rolümde aradığım uzmanlık işi bu teklifte sınırlı. Şu koşul netleşirse yeniden değerlendireceğim.” Bu konuşma karşı tarafın onayını garanti etmez; kendi kararınızı açık hale getirir.
Gelen görüş | Yararlı olabilecek bilgi | Kontrol edilecek varsayım |
Aile: “Daha yüksek ücret seç” | Gerçek gelir ihtiyacı | İşin sürdürülebilirliği bilinmiyor |
Yönetici: “Ekip lideri ol” | Kurumda fırsat var | Günlük rol size uygun olmayabilir |
Arkadaş: “Bu marka çok iyi” | Şirketin tanınırlığı | Sizin görev ve ekibiniz farklı olabilir |
Beklentiyi kararın yerine koymayın
1. Sesleri ayırın. Kimin neyi, hangi gerekçeyle istediğini yazın.
2. Bilgiyi doğrulayın. Ücret, görev ve çalışma koşullarını gerçek veriye bağlayın.
3. Kendi ölçütünüzle seçin. Kararın faydasını ve bedelini birlikte kabul edin.
Herkese aynı açıklamayı borçlu değilsiniz
Kararınızdan etkilenecek kişilerle gerekli koşulları konuşmanız yerinde olabilir. Ailenizle ortak bütçeniz varsa mali etkiyi, yöneticinizle iş devrini görüşmeniz gerekir. Ancak her tanıdığa ayrıntılı savunma vermek zorunda değilsiniz. Bazı kişiler görüş bildirebilir ama kararın günlük sonucunu yaşamaz. Bu farkı görmeniz sınır koymayı kolaylaştırır.
Yakınınızın kaygısı gerçekten önemli bir noktayı gösteriyorsa onu not alın. Örneğin yeni rolün yol süresi çocuğunuzun bakım düzenini etkiliyorsa bu yalnız “başkasının beklentisi” değildir, ortak yaşam koşuludur. Kendi kararınızı vermek, etkilenebilecek insanların gerçek ihtiyaçlarını yok saymak anlamına gelmez. Bilgiyi ve sorumluluğu beraber ele alın.
Şimdi düşündüğünüz bir kariyer kararını yazın. Size gelen üç görüşü, her görüşteki gerçek bilgiyi ve doğrulanmamış varsayımı ayırın. Sonra seçeneği kendi koşullarınızla yeniden inceleyin.
Beklentiyi duyup kararı kendiniz verebilirsiniz
Yakınlarınızın veya yöneticinizin görüşünü duymak, o görüşe uymak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Bir yakınınız güvenli gördüğü işi seçmenizi isteyebilir. Bu isteğin arkasında maddi düzeninizi koruma kaygısı varsa onu dinlemek yararlıdır. Ancak kişinin kaygısını sizin ilginiz ve günlük iş tercihinizin yerine koymayın. Görüşü “Hangi riske dikkat etmem gerektiğini söylüyor?” sorusuna çevirebilirsiniz. Sonra riski kendi verilerinizle inceleyin: ücret, görev, öğrenme yolu ve geçiş süresi.
Yöneticiniz de sizi belirli bir göreve uygun görebilir. Bu bir fırsat olabilir, ama görevi tanımadan kabul etmek zorunda değilsiniz. “Bu rolde haftanın nasıl geçtiğini ve ilk altı ayın beklentisini anlamak istiyorum” diyerek bilgi isteyin. Kararınızı açıklarken karşı tarafı ikna etmeniz her zaman mümkün değildir. Yine de saygılı ve net olabilirsiniz: Görüşünü duyduğunuzu, hangi koşulları değerlendirdiğinizi ve şimdi hangi adımı seçeceğinizi söyleyin. Kararın sonuçları size aitse, ölçütlerinizi de siz kurmalısınız.
Bu değerlendirmeden çıkan hedef ve soruları kendi kariyer planınıza kaydedin. Murat Kendugan’ın geliştirilmekte olan 12jobs projesiyle ilgileniyorsanız Planını oluştur bağlantısındaki güncel bilgileri inceleyebilirsiniz. Sayfa şu anda tanıtım ve ön katılım içindir; hemen tamamlanmış bir kariyer planı sunmaz.
Sık sorulan sorular
Ailemin görüşünü dikkate almak kendi kararımı vermemek midir?
Hayır. Görüşteki bilgiyi ve ortak yaşam etkisini dikkate alabilirsiniz. Son kararı yalnız baskıdan kaçmak veya onay almak için vermemeye çalışın.
Yöneticimin teklifini reddedersem ilişki bozulur mu?
Bunu garanti etmek mümkün değildir. Rolün hangi kısmının size uygun olmadığını ve mevcut işte nasıl katkı sunmak istediğinizi açık söyleyin.
Herkes farklı şey söylüyorsa kimi dinlemeliyim?
Kararın farklı boyutları için ilgili kişilerin bilgisini dinleyin. Ücret, görev ve yaşam koşullarını aynı tabloda kendi önceliklerinizle karşılaştırın.
Kararımdan sonra pişman olursam ne yaparım?
Kararın verildiği andaki bilgi ve koşulları kaydedin. Sonucu yeni bilgiyle değerlendirin; yalnız sonuca bakıp geçmiş kararınızı kolayca yargılamayın.
Kararım için kimden görüş istemeliyim?
Görüş istediğiniz kişinin ilgili işi tanıması ve sizin yerinize karar vermemesi önemlidir. Uygun mentor seçme yazısındaki ihtiyaç ve çalışma biçimi sorularıyla destek isteğinizi daraltabilirsiniz.
