Yeni dönemde daha çok okumak, spor yapmak, dil çalışmak ve iş notlarını düzenlemek istiyorsunuz. Aynı anda kaç alışkanlığı değiştireceğiniz için herkes adına doğru tek bir sayı yoktur. Davranışların süre, hazırlık ve karar yükünü birlikte değerlendirin; birbirleriyle çatışanları ayırın. Başlangıçta yönetilebilir bir davranışı deneyip günlük hayatınıza nasıl yerleştiğine bakın. Sonra yeni bir değişiklik ekleyip eklemeyeceğinize karar verin.
Bir alışkanlığın küçük olması, çok sayıda alışkanlığın toplamının da küçük olduğu anlamına gelmez. Asıl soru sayının yanında taşıdığınız yüktür.
Hedef seçmek neden eleme gerektiriyor?
Alışkanlıklar üzerine yazan James Clear'ın hedef seçimi rehberi, daha az önemli hedefleri duraklatmanın odaklanmaya yardımcı olabileceğini anlatıyor. Bu, tek doğru hedef sayısını veren bilimsel bir kural değildir. Fakat hedef belirlemeyi yalnız listeye ekleme işi olarak görmemek için yararlı bir bakış açısıdır.
Gündelik hayatta yeni davranışlar mevcut sorumlulukların yanına gelir. İşiniz, bakım yükünüz, dinlenme ihtiyacınız ve ulaşım süreniz değişmeden yeni bir program eklediğinizde bir yerden alan açmanız gerekebilir. Bu alanı belirtmezseniz plan yalnız kağıt üzerinde çalışır.
“Hepsi benim için önemli” demek, hepsini aynı anda başlatmanız gerektiğini göstermez. Önem sırası ile başlama zamanı farklı kararlardır. Daha sonra başlayacağınız davranış değerini kaybetmiş olmaz.
Alışkanlığın görünen süresine aldanmayın
“Her gün biraz dil çalışacağım” kısa görünür. Fakat materyal seçmek, uygulamayı açmak, hangi konuya bakacağına karar vermek ve sonuç kaydetmek de zaman ister. Bu hazırlık her gün yeniden yapılırsa davranışın yükü artar.
Benzer biçimde kısa okuma hedefinin önünde kitap seçme, uygun ortam bulma ve telefondan uzaklaşma gibi adımlar olabilir. Yalnız ana eylemin süresini hesaba katmayın. Başlamak için kaç karar verdiğinizi de inceleyin.
Bir davranış mevcut düzeninizde hazır bir yere oturuyorsa yükü daha düşük olabilir. Ancak aynı boşluğu birkaç yeni alışkanlığa birden ayırdıysanız hepsini yapabileceğiniz varsayımı gerçekçi olmayabilir.
Bir başlangıç listesini birlikte değerlendirelim
Şöyle bir durum düşünün: Akşam işten döndüğünüzde dil çalışmak, kitap okumak, egzersiz yapmak ve günün notlarını düzenlemek istiyorsunuz. İlk gün hepsini yapıyorsunuz; birkaç gün sonra hangisinden başlayacağınızı bile seçmek zor geliyor.
Listeyi sayıdan önce şu alanlarla inceleyin:
Davranış | Hazırlık ihtiyacı | Olası çatışma | İlk karar |
Dil çalışmak | Çalışılacak bölüm seçilmeli. | Akşam dikkat gerektiriyor. | Küçük bir konu seçilecek. |
Kitap okumak | Kitap hazır olmalı. | Aynı akşam boşluğunu kullanıyor. | Şimdilik ayrı güne bırakılabilir. |
İş notu düzenlemek | Kurumsal not alanına erişim gerekli. | Evde iş süresini uzatabilir. | Mesai kapanışına taşınabilir. |
Egzersiz | Uygun ortam ve hazırlık gerekli. | Ulaşım ve dinlenmeyle ilişkili. | Kişisel koşula göre değerlendirilecek. |
Bu tablo sizin yerinize seçim yapmaz. Yalnız “Dört küçük iş” dediğiniz listenin farklı ihtiyaçlarını gösterir. Egzersiz veya sağlıkla ilgili kişisel kısıtlarınız varsa uygun uzman yönlendirmesini esas alın; alışkanlık planı bunu değiştirmez.
Birbirini destekleyenle birbirini büyüten davranışı ayırın
Mesai kapanışında ertesi günün ilk adımını yazmak, sabah işe başlamayı kolaylaştırabilir. İki davranış aynı düzenin anlamlı parçalarıdır. Fakat dil çalışmasını bitirmeden kitap okuyamayacağınız uzun bir zincir kurmak, başlangıcı ağırlaştırabilir.
“Birbirine bağlı” olması her zaman “birbirini destekliyor” demek değildir. İlk davranış aksadığında diğerlerinin tamamı düşüyorsa bağlantıyı yeniden düşünün. Alışkanlıkları bağımsız yapılabilir bırakmak bazı durumlarda daha esnek olabilir.
İş notlarını akşamdan çıkarmak için mesai kapanış rutini yazısı yardımcı olabilir. Buradaki amaç akşam programını daha fazla sıkıştırmak değil, uygun işi uygun yere taşımaktır.
Önce hangi davranışı seçmelisiniz?
Şu anda önemli bir ihtiyacı karşılayan, koşulları hazır ve yapılması anlaşılır olan davranışla başlayabilirsiniz. Bir davranışın popüler olması, sizin ilk seçiminiz olması gerektiğini göstermez.
Seçim için kendinize sorun: Bu davranış hangi sorunu azaltacak? Önümüzdeki dönemde kullanacak mıyım? Başlaması için gereken hazırlık hazır mı? Yapamadığımda en olası engel ne? İki hedef eşit görünüyorsa daha küçük ve öğrenme açısından daha açık olan denemeyi seçin.
Başlangıcı küçültmek için ertelenen işin ilk adımını seçme örneklerinden yararlanabilirsiniz. “Bütün dili geliştirmek” yerine kısa ve tamamlanabilir bir çalışma adımı belirlemek daha nettir.
Yoğun dönem için küçük sürüm hazırlayın
Yeni davranış yalnız sakin günde yapılabiliyorsa zor günün koşulunu düşünün. Dil çalışmasında uzun bölüm yerine seçilmiş kısa soruyu tekrar etmek gibi daha dar bir sürüm olabilir. Bu sürüm hedefi ilerletmeli; yalnız kutu işaretlemek için anlamsız hareket olmamalı. Yoğunluk geçince kapsamı yeniden değerlendirin. Küçük sürümü kalıcı başarısızlık saymadan, mevcut koşula uygun deneme olarak kullanabilirsiniz.
- Yükü hesaplayın
Davranışların süre, hazırlık ve karar ihtiyacını birlikte düşünün.
- Çatışmayı bulun
Aynı zamanı veya enerjiyi isteyen değişiklikleri ayırın.
- Küçük başlayın
Önce yönetilebilir bir davranışı deneyip sonra yeniden değerlendirin.
Yeni alışkanlığı ne zaman eklemelisiniz?
Sabit bir gün sayısına bağlı kalmak yerine mevcut davranışın günlük düzeninizde ne kadar anlaşılır ve yönetilebilir olduğuna bakın. Hala her gün araç seçiyor, saat arıyor veya neden başlayamadığınızı anlamıyorsanız yeni değişiklik eklemeden önce bu engeli çözün.
Bir süre kolay gitmesi de bütün yükü artırmanız gerektiğini göstermez. Daha yoğun iş günlerinde ne oluyor? Davranış yalnız ideal günde çalışıyorsa temel düzen henüz kırılgan olabilir. Küçük bir zor gün sürümü belirlemek işe yarayabilir.
Yeni davranışı eklediğinizde eski davranış bozulursa bunu kişisel başarısızlık saymadan toplam yükü yeniden inceleyin. Birini ertelemek, hedefleri bırakmakla aynı şey değildir. Sonraki başlama kararına ne zaman bakacağınızı kaydedebilirsiniz.
Bugün yapabileceğiniz küçük eleme
Başlatmak istediğiniz davranışları yazın. Yanına hazırlık, uygun zaman ve hangi mevcut işin değişeceğini ekleyin. Aynı boşluğu kullananları işaretleyin. Sonra bir davranışı başlangıç için seçin; diğerlerine “şimdi değil” notu düşüp gözden geçirme zamanı belirleyin.
Günlük kapasiteniz belirsizse bir haftalık zaman kaydı gerçek düzeni görmenize yardımcı olabilir. Kaydı kendinizi suçlamak için değil, planın nereye yerleşebileceğini anlamak için kullanın.
Alışkanlıkları kariyerinizdeki gelişim ihtiyacına bağlamak için kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz. Önce size gerekli olan davranışı seçin; listenin uzunluğunu başarı ölçütü yapmayın.
Sık sorulan sorular
Herkes tek alışkanlıkla mı başlamalı?
Bu herkes için zorunlu bir kural değildir. Başlangıçta az değişiklik, yükü ve engeli ayırmayı kolaylaştırabilir. Sayıyı kendi koşullarınıza ve davranışların büyüklüğüne göre değerlendirin.
Küçük alışkanlıklar da birbirini engelleyebilir mi?
Evet. Aynı zamanı, aracı veya dikkati istiyorlarsa toplam yük artabilir. Ana eylemin yanında hazırlık ve karar adımlarını da hesaba katın.
Bir alışkanlığı ertelemek motivasyonumu azaltmaz mı?
Ertelemenin nedeni ve yeniden bakma zamanı açıksa seçim daha anlamlı hale gelir. Belirsiz biçimde vazgeçmekle bilinçli olarak sıraya koymak farklıdır.
Programımı zorlayarak hızlanamaz mıyım?
Kısa süreli yoğun deneme bazı koşullarda mümkün olabilir. Ancak sürdürülebilir düzeni yalnız ideal gün üzerinden kurmayın. Yeni yükün dinlenme ve mevcut sorumluluklarla nasıl ilişkilendiğine bakın.
