Alışkanlık takibi yapmak için önce hangi davranışı, hangi fırsatta gerçekleştireceğinizi açık yazın. Ardından yalnız yapıldı işareti değil, gerçekleşmediğinde önemli engeli de kaydedin. İşe yarayan tablo, sizi her gün puanlayan bir karne değildir; davranışı kolaylaştıracak değişikliği bulmanıza yardım eder. “Daha çok okuyacağım” yerine “Öğle arasından sonra bir sayfa öğrenme notu inceleyeceğim” gibi sınırı belli bir adım seçin. Bir süre sonra kayıtlara bakıp tek bir değişiklik deneyin. Asıl fayda, kutuları doldurmak değil, kendi düzeninizi daha iyi anlamaktır.
Önce neyi takip ettiğinizi ayırın
Bir hedefin ilerlemesiyle bir alışkanlığın tekrarını aynı sayıdan değerlendirmek yanıltabilir. Örneğin eğitim videosu açmak bir davranıştır; öğrendiğiniz yöntemi işte kullanabilmek farklı bir sonuçtur. Videoyu her gün açtığınız halde uygulama yapmıyorsanız, dolu bir takip tablosu sorunu göstermeyebilir.
Davranış araştırmacıları Benjamin Gardner, Amanda Rebar ve Phillippa Lally’nin gerçek hayatta alışkanlık oluşumunu izleme çalışması, davranış ve bağlamı dikkatle tanımlamaya odaklanıyor. Tekrar sayısı, davranışın otomatik hale gelmesiyle aynı şey değildir. Bu ayrım, günlük işaretleri tek başına gelişim kanıtı saymamak için yararlıdır.
Kendinize şu soruyu sorun: “Bu tablo hangi kararı vermemi kolaylaştıracak?” Cevap yalnız “Daha disiplinli olduğumu göreceğim” ise davranışı biraz daha somutlaştırın. Öğrenme, egzersiz veya kişisel düzen için farklı kayıtlar gerekebilir. Burada öğrenme alışkanlığı üzerinden ilerleyelim.
Doldurulabilir bir öğrenme takibi örneği
Şöyle bir çalışan düşünün: İşte sık kullandığı bir raporun hesaplama mantığını öğrenmek istiyor. Başlangıçta hedefi “Her gün eğitim çalışmak.” İlk hafta bazı günler uzun video izliyor, bazı günler hiçbir şey açmıyor. Ne zaman devam edeceğini ve neyi tamamlamış sayacağını bilmiyor.
Davranışı daraltıyor: “Öğle arası bittikten sonra, takvimimde uygun çalışma alanı varsa, bir rapor kuralını inceleyip kendi cümlemle tek bir açıklama yazacağım.” Takvimde bu alanın bulunmadığı günü de ayrıca gösterecek. Böylece mümkün olmayan koşulla unutulan davranış birbirine karışmıyor.
Fırsat | Ne oldu? | Kısa kayıt | Sonraki deneme |
Pazartesi öğle arası sonrası | Açıklama yazıldı | İade kapsamı anlaşıldı | Bir farklı kayıtla sınamak |
Salı uygun çalışma alanı | Başlanamadı | Doğru kaynak dosya bulunamadı | Kaynağı önceden ayırmak |
Çarşamba öğle arası sonrası | Açıklama yazıldı | Tekilleştirme kuralı belirsiz | Sorumlu kişiye soru hazırlamak |
Perşembe uygun alan yok | Deneme yapılmadı | Takvim baştan doluydu | Sonraki uygun fırsatı seçmek |
Bu örnekte tablo, çalışanın hangi gün daha “iyi” olduğunu söylemiyor. Öğrenmenin başlamasını zorlaştıran bir dosya erişimi sorunu ve açıklığa ihtiyaç duyan bir kural gösteriyor. Bir sonraki değişiklik, kendini daha fazla zorlamak yerine doğru kaynağı hazır tutmak olabilir.
Yapıldı işaretinin yanına roman yazmayın
Bir tablo çok ayrıntılı olduğunda kayıt tutmak başlı başına iş haline gelebilir. Her denemede uzun duygu analizi, dakika hesabı ve performans puanı yazmanız gerekmiyor. Karar vermenize yarayan kısa bilgi yeterli olsun.
“Yoğundum” yerine “Kaynak dosyanın erişimi yoktu” yazmak daha işe yarar. Çünkü ilk ifade hemen her güne uyabilir; ikinci ifade değiştirilebilir bir koşulu gösterir. “İstemedim” yazıyorsanız da bunu yargıya çevirmeyin. Konu gerçekten gerekli mi, davranışın boyutu mu büyük, fırsat mı uygun değil? Bu soruları değerlendirme zamanında sorun.
Tabloda tek bir tamamlanma ölçütü kullanın. “Notu açtım” ile “Notta bir soruyu cevapladım” aynı işaret olmasın. Dilerseniz başlama ve tamamlama alanlarını ayırın; fakat kayıt yükünü artırmadan bunu yapıp yapamayacağınızı görün.
- Davranışı tanımlayın
Yapıldığını anlayabileceğiniz küçük bir adım seçin.
- Koşulu kaydedin
Ne zaman gerçekleştiğini ve engeli birlikte yazın.
- Bir değişiklik deneyin
Kaydın gösterdiği soruna küçük bir çözüm seçin.
Birkaç kayıttan sonra yalnız bir değişiklik seçin
Her gün yöntemi değiştirirseniz neyin işe yaradığını görmek zorlaşır. Örnekte salı günü görülen dosya sorununu düzeltmek için önce kaynağı hazır etmek yeterlidir. Aynı anda çalışma saati, konu, uygulama ve takip aracını değiştirmeye gerek yoktur.
Davranış sürekli erteleniyorsa başlama adımı fazla büyük olabilir. “Rapor sistemini öğrenmek” yerine tek bir kuralı açıklamak daha başlanabilir bir iştir. Ertelediğiniz işe küçük bir adımla başlama yazısında bu ayrımı farklı görevlerle inceleyebilirsiniz.
Takviminiz denemeye hiç yer bırakmıyorsa, iş yükünü yok sayarak boş kutuları doldurmayı beklemeyin. İş ve öğrenme dengesi için haftalık plan yaklaşımıyla gerçek bir çalışma alanı ayırın. Takip tablosu planın yerine geçmez; planın hangi koşulda çalıştığını gösterir.
Hangi uygulamayı kullandığınız ikinci karar olsun
Takibiniz size ait bir öğrenme denemesiyse tabloyu kurumdaki performans değerlendirmesine otomatik olarak dönüştürmeyin. Örneğin bir arkadaşınızın çalışma alanı, görevi veya seçtiği davranış sizinkinden farklı olabilir. Onun boş kutularıyla kendi dolu kutularınızı karşılaştırmak, kimin daha çok geliştiğini göstermez. Kendi kaydınızda da önceki haftayla karşılaştırırken fırsatların değişip değişmediğine bakın. Bu hafta kaynak erişimi sağlandıysa davranışı yapmak kolaylaşmış olabilir. Değişen koşulu not etmek, aynı sonuca yalnız kişisel çabayla ulaştığınızı düşünmenizi önler. Böylece tablonuz daha dürüst ve kullanılabilir bir öğrenme kaydı olur.
Kağıt, basit elektronik tablo veya mevcut not aracınız başlangıç için yeterli olabilir. Önce davranışı ve kayıt alanlarını belirleyin. Sonra kullandığınız aracın bunları kolay kaydetmeye ve topluca görmeye izin verip vermediğine bakın.
Yalnız renkli işaretler, ödüller veya kesintisiz gün sayısı için araç değiştirmek zorunda değilsiniz. Bir uygulama sizi kaydı dürüst tutmak yerine seriyi korumaya yöneltiyorsa, eksik günlerden öğrenmeniz güçleşebilir. Yapılmayanı yapılmış gibi işaretlemeyin; kayıt, kendinize göstereceğiniz güzel bir ekran değil, kararınızın dayanağıdır.
Bugün bir davranış seçip birkaç uygun fırsat boyunca takip edin. Sonra en sık görülen engeli ve deneyebileceğiniz bir değişikliği yazın. Öğrenme alışkanlıklarınızı iş hedeflerinizle birlikte değerlendirmek için kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Alışkanlık tablosunda her gün işaret bulunmalı mı?
Davranışın sıklığına bağlıdır. Haftada belirli günler yapılan bir denemeyi her gün yapılacakmış gibi değerlendirmeyin. Uygun fırsatı ve gerçekleşmeyen denemeyi ayrı kaydedin. Gerçekçi zaman ayırmak için haftalık plan yazısını kullanabilirsiniz.
Bir gün boş kalırsa tabloyu sıfırlamalı mıyım?
Hayır. Önceki kayıtları koruyun ve o günün koşulunu inceleyin. Amaç kesintisiz görüntü değil, ne olduğunu anlamaktır. Yeniden başlama adımını gereksiz telafi yükü eklemeden belirleyin.
Aynı anda çok sayıda alışkanlık takip etmek doğru mu?
Başlangıçta kayıtlarını düzenli ve dürüst tutabileceğiniz az sayıda davranış seçin. Her biri için farklı uzun formlar hazırlamak yerine önce tek bir davranışın nasıl çalıştığını görün. Sonradan gerçekten gerekli olan alanı ekleyebilirsiniz.
Dolu tablo ilerlediğimi gösterir mi?
Davranışı tekrar ettiğinizi gösterebilir; fakat öğrenme sonucunu ayrıca sınamalısınız. Örnekte açıklamanın yeni bir kayıtta doğru kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilir. Sadece süre harcamakla uygulama yapmayı aynı ölçüte bağlamayın.
