Sınava az zaman kaldığında önceliği yalnız “en kolay konu” veya “en çok sayfa” düşüncesiyle seçmeyin. Önce sınavın güncel kapsamını ve soru biçimini doğrulayın. Sonra her konuyu üç soruyla değerlendirin: Bu konudan ne bekleniyor? Şu anda ne kadarını yapabiliyorum? Kalan sürede hangi eksik gerçekten düzeltilebilir? Başka konuların temeli olan açık bir noktayı öne alın. Zamanı tamamen yeni ve uzun bir üniteye vermek yerine, bildiğiniz konuları yeni sorularla sınamak bazen daha değerli olabilir. Bu seçim sınav sonucunu garanti etmez; kalan saati daha bilinçli kullanmanızı sağlar.
Önce saat değil, kapsam sayın
“Sınava iki gün kaldı” demek, hangi konuların çalışılacağını söylemez. Dersin resmi konu listesine ve öğretim elemanının son açıklamasına bakın. Soru sayısı veya ağırlığı duyurulduysa bunu not edin; duyurulmadıysa arkadaş tahminini kesin veri saymayın. Sınavın hesaplama, yorum, kısa cevap veya açık uçlu anlatım istemesi çalışma seçimini değiştirir. Bilmediğiniz biçimdeki soruya yalnız not okuyarak hazırlanmaya çalışmayın.
Şöyle bir durum düşünün: Üniversite öğrencisi Efe'nin istatistik sınavına kırk sekiz saat var. Dört ana konu bulunuyor. Birinci konuyu rahat çözüyor; ikincide yöntemi seçerken hata yapıyor; üçüncü konunun temelini biliyor ama yeni soruda yavaş; dördüncü konuya ise hiç başlamamış. “Dördüncüyü baştan öğrenmeliyim” kararı ilk bakışta mantıklı gelebilir. Ancak dördüncünün kapsamı çok geniş, ikinci konu ise diğer soruların temeliyse öncelik farklı olabilir. Önce dersin gerçek kapsamını ve bağlantısını görmesi gerekir.
Konuları aynı ölçütle karşılaştırın
Küçük bir karar tablosu kurun. Her konu için mevcut durum, diğer konulara bağlantı ve kısa bir denemeden sonra görülen açık yazılsın. Bir dersin öğretim elemanı belirli konuya sınavda ağırlık vereceğini açıkça duyurduysa bunu da ekleyin. Duyuru yoksa “kesin çıkacak” tahmini üretmeyin.
Konu | Şimdiki durum | Diğer konuya temel mi? | Kalan sürede ilk deneme |
A | Yeni soruyu çözebiliyorum | Evet | Kısa kontrol sorusu |
B | Yöntemi karıştırıyorum | Evet | İki soru türünü karşılaştır |
C | Yavaş çözebiliyorum | Hayır | Süreli bir soru |
D | Başlamadım | Hayır | Kapsamı ve ilk örneği incele |
Efe bu tabloyla B konusunu öne alır, çünkü başka sorulara da temel oluşturuyor ve açık noktası belirli. C için süreli prova yapar. A'yı tamamen bırakmaz; kısa kontrol yeterli olabilir. D'yi sıfırdan bitirebilecek zamanı olmadığını görürse dersin temel kavramını öğrenir ve kalan kısmın riskini kabul eder. Her konu için aynı miktarda zaman vermek tarafsız görünür ama etkisi aynı olmayabilir.
Başladığınız işi bitirebileceğiniz ölçüye indirin
“B konusunu çalış” yeterince belirli bir görev değil. “B konusundaki iki yöntemin hangi soruda seçildiğini yaz ve birer yeni örnek çöz” daha açık. Kısa zamanda çalışma adımını küçük tutmak, yüzeysel geçmek demek değildir. Önce karışıklığın tam yerini bulur, sonra soruya uygularsınız. Bir örneği çözemezseniz bütün üniteyi yeniden açmadan hangi temel bilgiyi eksik kullandığınızı yazın.
Stanford Öğrenci Öğrenme Programının sınav öncesi rehberi, kapsamı düzenleme, zayıf alanlara öncelik verme ve koşullara benzeyen prova yapma adımlarını anlatıyor. Rehber bir haftalık hazırlığı örnekliyor; iki gün kaldığında aynı takvimi sıkıştırıp her adımı uzun uzun yapmak mümkün olmayabilir. Fakat mantık değişmez: Önce açık yeri seçin, sonra deneyin. Amerikan Psikoloji Derneğinin öğrenme stratejileri özeti, notları yeniden okumaya ek olarak bilgiyi hatırlamayı denemenin önemini açıklar. Bu nedenle kalan sürenin tümünü pasif okumaya ayırmayın.
Zayıf konuya çalışmak, güçlü konuyu unutmak değildir
Sınava bir gün kala bazı öğrenciler yalnız bilmediklerine bakıp bildiklerini hiç sınamaz. Bu da beklenmedik bir soruda temel hataya yol açabilir. Efe A konusunu “biliyorum” diye işaretlediyse notlara bakmadan tek bir yeni soru çözerek bunu kontrol eder. Soruyu gerçekten çözüyorsa orada daha fazla zaman harcamaz. Çözemiyorsa A'nın da açık konu olduğunu öğrenir. His yerine kısa kanıt kullanmak, öncelik tablosunu düzeltir.
Öte yandan yalnız en rahat yaptığınız soruları çözmek iyi hissettirebilir ama eksiği azaltmaz. Deneme sonunda hem doğru hem yanlış sorulara bakın: Doğru sonuca hangi yoldan geldiniz? Şans eseri doğru seçenek mi işaretlediniz? Bir sonraki benzer soruda yöntemi tekrar kurabilir misiniz? Kendi kendinize öğrenirken ilerlemeyi değerlendiren yazı, denemeler arasındaki farkı gözlemek için başka bir örnek sunuyor.
Son saatlerde neyi bırakmalısınız?
Sınavdan önceki akşam ilk kez kapsamlı bir konuyu öğrenmeye çalışmak her zaman en yararlı seçim olmayabilir. Açık iki noktayı kısa sorularla kontrol etmek, gerekli formül veya kavramları kendi cümlenizle anlatmak ve sınav saatini doğrulamak daha yönetilebilir olabilir. Gece boyu çalışmanın ertesi gün dikkat ve süre kullanımına maliyeti olabilir; Stanford'un yaygın sınav çalışma hataları listesi uykudan sürekli kısmayı da sorunlu bir strateji olarak ele alıyor.
Efe son saatlerde D konusunu tamamen bitiremeyeceğini görürse panik içinde bütün örnekleri hızlıca okumaz. Önce öğrenebileceği temel kavramı seçer, sonra B ve C'de yapabildiği soruları yeniden sınar. Bu karar bir “puan maksimizasyonu formülü” değildir; gerçek zaman sınırını kabul ederek çalışmayı tamamlamaya yardım eder.
- Kapsamı doğrulayın
Sınavın konu ve soru biçimini güncel ders kaynağında görün.
- Açığı seçin
Temel olan ve kalan sürede düzeltilebilen hatayı öne alın.
- Yeni soru deneyin
Okumayı kısa bir bağımsız cevap veya çözümle sınayın.
Önümüzdeki bir saat için uygulama
İlk on dakikada konu listesine ve duyuruya bakın. Sonraki on dakikada her konu için bir örnek soru seçin. Kalan zamanda iki belirgin açığı çalışıp yeniden soru deneyin. Süre bittiğinde tamamlanmayan konuyu değil, bir sonraki çalışma aralığının ne olacağını yazın. Böylece ilk saat yalnız kaygı ve not toplamayla geçmez. Bir sorunun çözümüne bakmanız gerekiyorsa neden o adımın seçildiğini de açıklayın.
Öğrenme düzeninizi sınavdan sonraki iş ve kariyer hedeflerinize taşımak isterseniz kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz. Şimdilik en değerli adım, ders duyurusunu açıp hangi konudan ilk yeni soruyu çözeceğinizi seçmek.
Sıkça sorulan sorular
Sınava bir gün kala yeni konuya başlanır mı?
Konu kısa ve başka sorulara temel oluyorsa başlangıç anlamlı olabilir. Çok geniş bir üniteyi bütünüyle bitirmeyi varsaymayın; resmi kapsamı ve mevcut düzeyinizi düşünerek tek bir temel adım seçin.
Yalnız çıkmış sorulara çalışmak yeterli mi?
Eski sorular biçimi anlamaya yardım edebilir, aynı soruların geleceğini göstermez. Çözüm nedenini açıklayın ve benzer yeni bir soruda deneyin.
En zor konuya mı, en kolay konuya mı önce bakmalıyım?
Tek ölçüt zorluk değildir. Sınavdaki kapsam, diğer konulara bağı ve kalan sürede düzeltebileceğiniz açık birlikte karar verir. Hızlı bir deneme yapıp tabloyu yeniden kurun.
Konuları yetiştiremezsem ne yapmalıyım?
Yetişmeyen kısmı gerçekçi biçimde kabul edin. Çalışabildiğiniz önemli açıkları yeni sorularla sınayın; sınav tarihini, saatini ve gerekli araçları resmi duyurudan kontrol edin. Hiçbir yöntem başarı garantisi vermez.
