Kariyeriniz için mentor nasıl bulunur?

Kariyeriniz için mentor bulmaya “Bana mentor olur musunuz?” diye başlamayın. Önce hangi konuda desteğe ihtiyaç duyduğunuzu yazın, o konuda deneyimi olan kişileri okulunuzda, iş çevrenizde veya mezun ağında arayın ve kısa bir görüşme isteyin. İlk görüşme iyi geçerse düzenli konuşma ihtiyacını birlikte değerlendirebilirsiniz. Mentorluk tek mesajla atanan bir unvan değil; iki tarafın zamanı, sınırı ve ilgisiyle oluşan çalışma ilişkisidir.

Özellikle öğrenciyken “Doğru kişiyi bulursam kariyerimi o yönlendirir” düşüncesi cazip gelebilir. Oysa sizin yerinize bölüm, iş veya şirket seçmesi beklenen kişi mentor değildir. Daha iyi soru, karar verirken hangi kör noktanızı bir deneyim sahibinin görmenize yardım edebileceğidir.

Yardım ihtiyacınızı daraltın

“Kariyerimi planlamak istiyorum” çok geniş bir başlangıç. Şu ifadeler daha kullanılabilir: “İnsan kaynaklarında seçme ve yerleştirme rolünün günlük işini anlamak istiyorum”, “İlk işte raporlama görevine hazırlanırken yaptığım tabloya görüş almak istiyorum”, “Üretim planlaması ile lojistik arasında nasıl küçük bir deneme yapabileceğimi öğrenmek istiyorum.” Böyle bir soru kimin deneyiminin uygun olacağını gösterir.

Soru değişirse mentor da değişebilir. Aynı kişi hem alan bilgisi hem iş görüşmesi hem ücret pazarlığı hem de kişisel hayat kararları için en doğru kaynak olmak zorunda değildir. Mentorluk ihtiyacını parçalamak kişiyi araç gibi görmenizi değil, ilişkiye gerçekçi beklentiyle girmenizi sağlar.

Örneğin üniversite son sınıftaki Mete, “bana kariyer mentoru lazım” diyor. Bir kağıda son üç zorlandığı kararı yazıyor. Asıl sorununun satış işine uygun olup olmadığını bilmemek olduğunu görüyor. Bu durumda genel kariyer konuşması yapacak çok kıdemli yönetici yerine, ilk yıllarında müşteri görüşmeleri yapmış bir mezun daha ilgili olabilir. Kişinin ünü değil, soruya yakın deneyimi belirleyici olur.

Nerede arayabilirsiniz?

Üniversitenizin mezun ağını, kariyer merkezini ve öğretim üyelerinin alan bağlantılarını araştırın. Staj yaptığınız yerde işinizi gözden geçiren bir çalışan, katıldığınız gerçek bir proje veya meslek topluluğu da başlangıç olabilir. Kamuya açık profilde yazan ünvanı yeterli kanıt saymayın; kişinin ne tür işler yaptığını ve bu işleri hangi dönemde öğrendiğini anlamaya çalışın.

Berkeley'nin bilgi görüşmesi rehberi mezunlar dahil farklı kaynaklardan alan çalışanlarına ulaşmayı ve ilk teması bilgi edinme amacıyla kurmayı öneriyor. Bu ilk görüşme otomatik mentorluk değildir. Kişinin deneyimini dinleyip kendi sorunuz için yararlı olup olmadığını ve karşı tarafın devam etmeye istekli olup olmadığını görürsünüz. Harvard'ın profesyonel bağlantı rehberi de anlamlı sorular hazırlama ve görüşme sonrası teşekkür etme gibi basit karşılıklılık adımlarını vurguluyor.

Ücretli mentorluk programı düşünüyorsanız ücret, görüşme süresi, iptal koşulu ve gizlilik sınırını yazılı olarak öğrenin. Ücretli olması kalite garantisi değildir; ücretsiz olması da sınırsız erişim hakkı vermez. Her iki durumda da karşı tarafın hangi konularda destek sunabileceğini açık konuşun.

İlk isteği küçük tutun

İlk mesajda kendinizi iki cümlede tanıtıp tek somut soru ve kısa görüşme isteği yazın. Örnek: “Merhaba, X üniversitesinde işletme son sınıftayım. Satış operasyonu ile müşteri yönetimi arasındaki görev farkını anlamaya çalışıyorum. Uygunsanız gelecek hafta 15 dakikalık bir görüşmede başlangıç rollerine ilişkin iki soru sorabilir miyim?” Bu, “Bana kariyerimde yol gösterin” mesajından daha kolay yanıtlanır.

Bir kişiye yazdıktan sonra yanıt beklemek doğal. Yanıt gelmezse kısa bir hatırlatmadan sonra devam edin. Karşı tarafın sessizliğini kişisel başarısızlık gibi yorumlamayın. İnsanların kendi işi ve sınırları vardır. Kişiselleştirilmiş bağlantı isteği yazısı mesajın kısa biçimi için yararlı; burada amaç o bağlantıyı zamanla öğrenme ilişkisine dönüştürme ihtimalini yoklamaktır.

İlişki gerçekten işe yarıyor mu?

İlk görüşmeden sonra not alın: Hangi sorunu daha net anladınız? Hangi öneriyi küçük bir denemeye çevirebilirsiniz? Kişi sizin yerinize karar vermeye çalışıyor mu, yoksa kendi deneyiminin sınırını söylüyor mu? Somut geri bildirim veriyor mu? Siz de konuşmaya hazırlıklı gidip öneriyi nasıl değerlendirdiğinizi paylaşabiliyor musunuz?

Bir süre sonra “Bu konudaki ilerlememi birkaç ayda bir sizinle değerlendirmek uygun olur mu?” diye sorabilirsiniz. Karşı taraf kabul etmezse görüşmenin değeri kaybolmaz. Mentorluk ilişkisinde iki tarafın da isteği gerekir. Her sohbeti resmi ve sürekli bir programa çevirmeye çalışmayın.

İlk görüşmeyi nasıl hazırlayacağınız ayrı sorudur; mentorluk görüşmesinde sorulacak sorular yazısı bu aşamayı ayrıntılandırır. Siz önce kiminle, neyi öğrenmek için konuşacağınızı seçin.

Arayışınızda okul kariyer merkezi bir başlangıç noktası olabilir. Merkez size doğrudan mentor atamayabilir, fakat mezun buluşması, alan etkinliği veya görüşme kanalı gösterebilir. Seçtiğiniz kişiyle ilk konuşmadan sonra hemen düzenli takvim istemeyin; önce uygulayacağınız bir adımı belirleyin. Birkaç hafta sonra ne yaptığınızı paylaşmak, ilişkiyi yalnız tavsiye alma yönünde bırakmaz. Buna karşılık kişinin her mesajınıza hızlı cevap vermesini beklemeyin. Mentorluk, üzerinde anlaşılmış süre ve kapsamla daha sürdürülebilir olur.

Mentorun verdiği her öneriyi uygulamak zorunda değilsiniz. Önerinin hangi şirkette, hangi rolde işe yaradığını sorun ve kendi koşullarınızda küçük bir denemeyle sınayın. Kararın sorumluluğu sizde kalır.

İlişkinin nasıl sürdürüleceğini de açıkça konuşun.

Mentor ararken çıkar çatışması ihtimalini de düşünün. İş başvurunuzu değerlendirecek kişiyle çok kişisel veya gizli bilgileri paylaşmak uygun olmayabilir. Ücretli programda da satış hedefiyle verilen tavsiyeyi bağımsız kariyer görüşü gibi kabul etmeyin. Destek aldığınız kişinin hangi konuda deneyimli, hangi konuda sınırlı olduğunu bilmek ilişkinin değerini azaltmaz; güvenilir kılar.

Sık sorulan sorular

Mentor bulmak için önce iş deneyimim olmalı mı?

Hayır. Ancak konuşmak istediğiniz soruyu belirlemek gerekir. Öğrenciyken bir rolü tanıma veya küçük projeye görüş alma isteğiyle başlayabilirsiniz.

İlk mesajda “mentor olur musunuz” demek yanlış mı?

Yasak değil; fakat henüz tanışmadığınız kişiden süresi belirsiz bir ilişki istemek zor olabilir. Önce kısa görüşmeyle karşılıklı uygunluğu görün.

Mentorum yönetici olmak zorunda mı?

Hayır. Sizin sorunuza yakın deneyimi olan bir çalışan daha yararlı olabilir. Kıdem ve ünvan tek ölçüt değildir.

Birden fazla kişiden destek alabilir miyim?

Evet. Farklı sorular için farklı deneyimlerden yararlanabilirsiniz. Ancak her görüşmenin amacı ve karşı tarafın zaman sınırı açık olsun.