Mentor ve sponsor arasındaki fark nedir?

Mentor, deneyimiyle düşünmenize, öğrenmenize ve kararınızı geliştirmenize yardım eden kişidir. Sponsor ise sizin katkınızı bildiği için uygun bir fırsatta adınızı önerebilen veya çalışmanızı karar veren kişilere görünür kılabilen destekçidir. Bir kişi her iki rolü de üstlenebilir, fakat iki ilişki aynı beklentiyle kurulmaz. Mentordan görüş ve soru isteyebilirsiniz; birinden sizi desteklemesini beklemeden önce onun işinizi gerçekten tanıması ve fırsatın gereğine uygun olduğunuzu görmesi gerekir. Bu ayrım, insanlardan doğru türde yardım istemenizi sağlar.

İki rol farklı yerde etkili olur

Bir çalışan ilk kez büyük müşteri toplantısına hazırlanıyor olsun. Deneyimli bir meslektaşı sunum akışına bakıp hangi soruları bekleyebileceğini anlatıyor. Bu mentorluk desteğidir. Başka bir yönetici, çalışanın önceki müşteri analizini gördüğü için yeni projeyi yöneten kişiye “Bu kişi hazırlık bölümünü yürütebilir” diyor. Bu ise sponsorluğa örnektir. Her ikisi de kariyer için yararlı olabilir, ancak biri konuşma ve öğrenme, diğeri fırsata erişim tarafında belirginleşir.

İş ilişkilerindeki bu ayrım yalnız günlük kullanıma dayanmıyor. Aile hekimliği bölümü yöneticileriyle yapılan nitel araştırma mentorluk için diyalogla süren kariyer rehberliği, sponsorluğu ise bir başkasının ilerleme fırsatına destek veren eylem olarak tanımlıyor. Araştırmanın bağlamı akademik sağlık alanıdır; her ofiste aynı unvanların kullanılacağını varsaymayın. Burada önemli olan destek türlerinin ayrılmasıdır.

İhtiyacınız görüş ve düşünme desteğiyse uygun mentor seçme sorularıyla başlayın. Belirli bir fırsatta işinizin karar vericilere ulaşmasına ihtiyacınız varsa, deneyiminizi tanıyan ve somut destek verebilecek kişiyi ayrıca değerlendirin.

İhtiyacınız hangi tür destek?

Yeni rolün günlük işini bilmiyorsanız, karar vermekte zorlanıyorsanız veya çalışma örneğinize dürüst görüş istiyorsanız mentor desteği arayabilirsiniz. Özellikle belirli bir fırsat için adınızın neden düşünülmediğini anlamak istiyorsanız işinizi gören, karar ortamını bilen ve uygun olduğunuzda sizi önerebilecek kişilerin çalışmanızı tanıması önemlidir. Yalnız güçlü konumda diye hiç ortak iş yapmadığınız kişiye “Benim sponsorum olun” demek etkili olmayabilir.

Sponsorluk, bir kişiye karşılıksız yükselme sözü verilmesi değildir. Fırsatın koşulları, kurumun adil süreçleri ve gerçek katkınız önemlidir. Sponsor bir öneride bulunabilir ama kararın sahibi olmayabilir. Mentor da sizin yerinize kariyer kararını vermez. İki durumda da kendi iş kanıtınızı, öğrenme sorularınızı ve sorumluluğunuzu koruyun.

İhtiyacınız olan desteği doğru adlandırın
1. Soruyu belirleyin. Görüşe mi, öğrenme desteğine mi, fırsat görünürlüğüne mi ihtiyacınız var?
2. İşi gösterin. Kişinin görebileceği gerçek bir katkı örneği hazırlayın.
3. Beklentiyi konuşun. İstenen desteği açıkça söyleyin; terfi sözü varsaymayın.

İlişkiyi yalnız ihtiyaç anına bırakmayın

Mentor görüşmesine “Bana kariyer tavsiyesi verin” gibi geniş bir taleple gitmek yerine belirli bir soru hazırlayın. Örneğin “Bu projede müşterinin kararını etkileyen kısmı anlatırken nerede eksik kaldım?” sorusu birlikte çalışılabilir. Verilen görüşü deneyip ne olduğunu sonraki konuşmada paylaşın. Bu, kişinin zamanına saygı gösterir.

Sponsor olabilecek kişinin de sizi tanıması için gösterişli bir kendini tanıtma kampanyası gerekmez. Ortak işte verdiğiniz sözü tutun, katkınızı anlaşılır biçimde paylaşın ve ilgilendiğiniz görev alanını konuşun. Uygun fırsat çıkarsa adınızın neden önerilebileceği somut olmalıdır. Kurumda kararlar kapalı veya kayırmacı yürüyorsa yalnız ilişki kurmanın bütün sorunu çözeceğini varsaymayın.

Bugün ihtiyacınızı tek cümleye yazın: “Şu iş örneği için görüş istiyorum” ya da “Şu tür projelerde katkı sunabilirim; bunun görünür olması için ne yapmalıyım?” Sonra doğru kişiden kısa bir konuşma isteyin.

İhtiyacınızı yanlış kişiye yüklemeyin

Mentorla görüşmenizin sonunda hangi sorunun açıldığını ve neyi deneyeceğinizi not edin. Sponsor desteğinde ise hangi fırsat için ne tür destek verildiğini netleştirin. “Dosyanı iletebilirim” cümlesi işe alınma veya terfi sözü değildir. Birinin desteğini anlatırken izin almadan adını güçlü referans gibi kullanmayın. Böylece ilişkiyi hem gerçekçi hem karşı tarafın sınırlarına saygılı tutarsınız.

Bu değerlendirmeden çıkan hedef ve soruları kendi kariyer planınıza kaydedin. Murat Kendugan’ın geliştirilmekte olan 12jobs projesiyle ilgileniyorsanız Planını oluştur bağlantısındaki güncel bilgileri inceleyebilirsiniz. Sayfa şu anda tanıtım ve ön katılım içindir; hemen tamamlanmış bir kariyer planı sunmaz.

Sık sorulan sorular

Mentorum aynı zamanda sponsorum olabilir mi?

Olabilir. Ancak kişinin görüş verme gücüyle fırsat kararlarına erişimi farklıdır. İki desteği otomatik aynı saymayın.

Sponsor isterken doğrudan “Beni terfi ettirin” demeli miyim?

Hayır. Önce katkınızın hangi fırsata uygun olduğunu ve kişinin bu işi gerçekten tanıyıp tanımadığını konuşun. Terfi için kurumun ayrı ölçütleri vardır.

Mentor yalnız kıdemli kişi midir?

Hayır. Belirli bir konuda sizden daha deneyimli bir çalışma arkadaşı da anlamlı görüş sağlayabilir.

Sponsor bulamamak kariyerimi bitirir mi?

Hayır. Somut iş üretmek, katkıyı anlaşılır anlatmak ve uygun fırsatları takip etmek yine önemlidir. Sponsor desteği fırsat görünürlüğünde yardımcı olabilir, sonuç garantisi değildir.

Sponsor olabilecek kişiye işimi nasıl gösterebilirim?

İlgili fırsata benzeyen, kendi payınızın açık olduğu bir örnek seçin. Katkı günlüğü tutma bunu hazırlamanıza yardım eder. Sizi tanımayan birinden güçlü referans beklemek yerine çalışmanızı değerlendirebileceği bilgi sunun.