“Hangi işi yaparsam mutlu olurum?” sorusuna yalnızca meslek adlarına bakarak cevap vermek zor. Aynı unvan, iki şirkette çok farklı bir gün anlamına gelebilir. Bir rolde müşteriyle konuşurken, diğerinde rapor hazırlarken zamanınızın çoğu geçebilir. Bu nedenle önce işin adını değil, günlük görevleri ve çalışma koşullarını inceleyin.
DenizBank insan kaynakları yöneticisi Yavuz Elkin, Murat Kendugan’ın röportajında mutlu olunabilecek işi bulma konusunu 13:18’den itibaren ele alıyor. Bu bölüm, günlük görevleri ve çalışma ortamını ayrı ayrı düşünmek için yazıya iyi bir başlangıç sunar.
Görevlerden ipucu çıkarın
Bir hafta boyunca yaptığınız veya denediğiniz görevleri not edin. Her biri için şu üç soruya cevap verin: Başlarken ne kadar istekliydim? İş sırasında enerjim nasıl değişti? Bitince yeniden yapmak ister miyim? Her şeyi puanlamanız gerekmez; kısa notlar yeterlidir.
Şöyle bir durum düşünün: Eylül, üniversite kulübünde etkinlik düzenlemeyi seviyor. Bunun sebebi sahnede olmak değil; farklı kişilerin işini bir takvimde birleştirmek ve sorun çıktığında planı değiştirmek olabilir. Bir etkinliğin ardından görevlerini ayırınca planlama ve ekip koordinasyonundan hoşlandığını, uzun tanıtım metni yazmaktan ise daha az keyif aldığını görüyor. Bu fark, araştıracağı rol ve stajları daraltmasına yardım ediyor.
Sadece ilgiye değil, iş koşullarına da bakın
Günlük görev kadar çalışma ortamı da önemlidir. Tek başınıza odaklanmak mı, ekip içinde sık iletişim mi size iyi geliyor? Belirsizlik içinde karar vermek mi, net kurallarla ilerlemek mi? İşin temposu, mesai saatleri, müşteriyle temas ve öğrenme fırsatları da deneyimi değiştirir.
“Sevdiğim işi bulmalıyım” beklentisi bazen tek bir doğru meslek aramaya dönüşebilir. Oysa bazı kişiler birkaç farklı rolde anlam ve tatmin bulur; bazılarıysa değer verdiği bir işi, çalışma koşulları uygun olmadığı için istemez. İşinizin her anından hoşlanmak zorunda değilsiniz. Sizin için sürdürülebilir olan görev ve koşul birleşimini arayın.
Küçük denemelerle doğrulayın
Bir rol hakkında karar vermeden önce gerçek görevlerini görün. İlanları karşılaştırın, o işte çalışan biriyle kısa bilgi görüşmesi yapın veya küçük bir proje deneyin. Örneğin analiz işini merak ediyorsanız açık bir veri setinden kısa bir rapor hazırlayın. Etkinlik yönetimini merak ediyorsanız küçük bir etkinliği planlayın. Deneme, mesleğin tamamını göstermez; fakat tahmini deneyime çevirir.
İş günlüğünü karar aracına çevirin
Bir haftanın sonunda notlarınızı görev adına göre gruplayın. Hangi işleri yaparken odaklandınız? Hangileri sizi beklediğinizden fazla yordu? Bir görevi sevdiğiniz halde hangi ortamda zorlandınız? Bu sorular, “pazarlama bana uygun” gibi genel bir yargıyı daha küçük tercihlere ayırır. Belki müşteri araştırması ve ekip planlaması ilginizi çekiyor, ancak sürekli içerik üretmek istemiyorsunuz.
Sonra iki veya üç rolün ilanlarını açıp görevleri iş günlüğünüzle karşılaştırın. İlan metni şirketten şirkete değişebilir; tek ilandan bütün mesleği çıkarmayın. İşte çalışan biriyle kısa görüşme veya örnek proje, kalan varsayımları sınayabilir. Sonuçta bütün gününüzden hoşlanmanız gerekmez; tekrar etmekten kaçınmadığınız ve yaşam koşullarınıza uyan görevleri belirlemeniz yeterlidir.
Bir işi değerlendirirken haftalık gerçekliği düşünün
Bir iş ilanı size ilgi çekici görünebilir; yine de unvan, sektör veya şirket adı günlük işin nasıl geçeceğini tek başına anlatmaz. İşin önemli bir bölümünde hangi görevleri yapacağınızı, kimlerle çalışacağınızı, hangi kararları vereceğinizi ve çıktınızın nasıl değerlendirileceğini öğrenmeye çalışın. İş tatmini çoğu zaman bu gündelik koşullarla beklentilerinizin ne ölçüde örtüştüğüyle ilgilidir.
Kendinize bir “iyi hafta” ve “zor hafta” tasviri yazın. İyi haftada hangi işleri yapmak istersiniz? Ne kadar bağımsızlık, ekip iletişimi ve öğrenme alanı beklersiniz? Zor haftada hangi yükler sizi özellikle yorar: sürekli kesinti, belirsiz öncelik, yalnız çalışma veya yoğun müşteri teması? Bu cevaplar size mutlak bir meslek seçtirmez ama iş ortamı ve görev hakkında daha iyi soru sormanızı sağlar.
Bir bilgi görüşmesinde “Bir haftanızın ne kadarı toplantıyla geçiyor?” veya “Bu rolde başarılı olan biri ilk üç ayda neyi öğreniyor?” diye sorun. Yanıtı ilan metniyle karşılaştırın. Görüşmede anlatılan iş ile yazılı sorumluluklar çelişiyorsa, bunu karar vermeden önce açıklığa kavuşturun.
Ayrıca mutluluk beklentisini tek bir işin bütün ihtiyaçlarınızı karşılaması şeklinde kurmayın. Ücret, güvenlik, anlam, gelişim, esneklik ve ekip ilişkileri farklı ağırlıklar taşıyabilir. Şu anda en önemli üç ölçütü seçip her rolü bu ölçütlere göre değerlendirin; dönem içinde öncelikleriniz değişirse listenizi yeniden gözden geçirin.
İlanı üç günlük iş senaryosuyla karşılaştırın
İlan okurken her sorumluluğun yanına “bunu yapmayı biliyorum”, “öğrenmek istiyorum” veya “daha fazla bilgiye ihtiyacım var” notu koyun. Sonra üç belirsiz noktayı işaretleyin. Örneğin “proje takibi” ifadesi günlük rapor hazırlamak mı, toplantı yürütmek mi, yoksa bütçe ve zaman planı yapmak mı? Bu ayrımı öğrenmeden rolün size uygunluğunu değerlendirmek zorlaşır.
Çalışanla bilgi görüşmesinde “Bu işi seviyor musunuz?” gibi tek bir genel soru yerine, “Geçen haftanızın çoğu hangi görevlerle geçti?” diye sorun. Ardından en çok enerji veren ve en çok zorlayan işleri sorun. Kişinin deneyiminin kendi ekibine özgü olabileceğini aklınızda tutun; iki farklı çalışanla veya mevcut ilanlarla karşılaştırmak daha dengeli fikir verir.
İş teklifi aldıysanız yalnızca ilandaki görevleri değil, başlangıç dönemindeki beklentileri de netleştirin. İlk üç ayda hangi işi bağımsız yapmanız beklenecek? Eğitim ve geri bildirim nasıl sağlanacak? Öncelikler değişince karar kimde olacak? Bu sorular, öğrenme isteğiniz ile işverenin destek koşullarını birlikte görmenizi sağlar.
Kendi mutluluk tanımınızı zaman içinde gözden geçirin. Öğrenciyken önemli olan gelişim ve deneyim, bakım sorumluluğu arttığında öngörülebilir çalışma saatlerine dönüşebilir. Bu değişim tutarsızlık değildir; yaşam koşullarına göre ölçütlerinizi güncellemenizdir. Kararınızı bugünkü ihtiyaçlarınıza göre verin, gelecekteki tüm olasılıkları tek seçimde çözmeye çalışmayın. Her ölçüt için bir örnek yazmak, genel beklentiyi somutlaştırır: örneğin “esneklik” sizin için haftada iki gün evden çalışma mı, yoksa iş saatini seçebilmek mi? Bu tanım görüşmede doğru soruyu sormanızı sağlar.
Daha genel kariyer sorularını meslek seçimi rehberinde, işletme mezunlarının farklı rollerdeki görevlerini işletme kariyer haritasında bulabilirsiniz. Seçeneklerinizi küçük adımlara çevirmek için 12jobs ile planınızı oluşturun.
Sık sorulan sorular
Sevdiğim her görevi meslek olarak seçmeli miyim?
Hayır. İlgi bir ipucudur; gelir, çalışma koşulları, talep, öğrenme süresi ve yaşam düzeniyle birlikte değerlendirin.
İşte mutlu olmak için her görevi sevmem gerekir mi?
Hayır. Bir işte rutin veya zor görevler de vardır. Önemli olan işin tamamının sizin önceliklerinize ve koşullarınıza ne kadar uyduğunu anlamaktır.
Bunu anlamak için nasıl bir günlük tutmalıyım?
Görevi, ortamı, ne kadar sürdüğünü ve size nasıl hissettirdiğini birkaç kelimeyle yazın. Mükemmel bir ölçek kurmak gerekmez.
