Kredinin faiz oranı, borçlanmanın yalnız bir fiyat unsurunu gösterir. Toplam maliyet ise faizle birlikte ilgili vergi, ücret ve seçilen hizmetlerin ödeme üzerindeki etkisini de dikkate alır. Ayrıca vade ve elinize geçen net tutar sonucu değiştirir. Bu yüzden aylık faiz oranı düşük olan teklifin toplam ödemesi mutlaka düşük değildir. Bankanın sözleşme öncesi bilgi formundaki yıllık maliyet oranını, toplam geri ödemeyi ve taksit dışı bedelleri birlikte okuyun.
Kavramları ayırmak önemlidir: kredi anaparası, toplam geri ödeme ve finansman maliyeti aynı sayı değildir. Toplam geri ödemenin içinde size verilen anaparanın geri dönüşü de bulunur. Bütün geri ödemeyi “faiz” diye adlandırmak hesabı gereksiz yere karıştırır.
Dört sayıyı ayrı kutuya koyun
İlk kutu sözleşmedeki kredi tutarıdır. İkinci kutu, kesintiler ve ayrı ödemeler dikkate alındığında gerçekten kullanabildiğiniz net paradır. Üçüncü kutu bütün taksitlerin toplamı, dördüncü kutu taksit dışında yapacağınız ödemelerdir.
Örneğin kredi tutarı 100.000 TL iken 2.000 TL başlangıç bedeli aynı hesaptan alınıyorsa net kullanım 98.000 TL olabilir. Bedel ayrıca başka parayla ödeniyorsa da nakit akışına etkisi vardır. Ancak 2.000 TL'yi hem net tutardan düşüp hem aynı hesapta iki kez gider yazmamaya dikkat edin. Hangi hesabı yaptığınızı açık adlandırın.
İş Bankasının kredi hesaplama sayfası, faiz oranı yanında yıllık maliyet, vergiler, toplam geri ödeme ve ücret alanlarını ayrı gösterir. Bunlar bir ürün tavsiyesi değil, teklif okurken aranabilecek bilgi türlerinin örneğidir.
Aynı oran, farklı toplam oluşturabilir
Aynı tutarda iki kredinin vadesi veya başlangıç bedeli farklıysa sonuç da değişebilir. İki teklifin “aylık faiz” satırının aynı olması eşit maliyet anlamına gelmez. Ödeme günleri, taksit sayısı ve sigorta seçimi de karşılaştırmanın parçasıdır.
Aşağıdaki basit örnekte faiz hesabı yapılmıyor; tekliflerdeki ödeme kalemlerinin nasıl birleştirileceği gösteriliyor. Gerçek banka teklifi veya güncel oran bulunmuyor.
Kalem | Teklif A | Teklif B |
Kullanılan anapara | 100.000 TL | 100.000 TL |
Taksitlerin toplamı | 125.000 TL | 123.500 TL |
Taksit dışında başlangıç bedeli | 1.000 TL | 3.000 TL |
Bütün ödemelerin toplamı | 126.000 TL | 126.500 TL |
Anaparayı aşan nominal ödeme | 26.000 TL | 26.500 TL |
B seçeneğinin taksit toplamı daha düşük olsa da dışarıdaki bedel nedeniyle tüm ödemeler toplamı 500 TL daha yüksek. Ödeme tarihleri farklıysa yıllık maliyet oranı başka bir karşılaştırma sağlar. Bu tablo tek başına paranın zaman değerini hesaplamaz.
Yıllık maliyet oranını kendiniz basitleştirmeyin
Aylık faiz oranını on ikiyle çarpmak, sözleşmedeki yıllık maliyet oranını elde etmenin genel yolu değildir. Ödeme zamanı, maliyet kalemleri ve hesap yöntemi etkili olabilir. Hesaplayamadığınız oranı yaklaşık bir sayı üretip kesinmiş gibi sunmak yerine bankanın açıkladığı oranı kullanın ve kapsamını sorun.
İki oranın aynı isimle yazıldığından emin olun. Yıllık faiz, yıllık maliyet ve aylık faiz etiketleri birbirinin yerine geçmez. Ekran görüntüsünü paylaşırken etiket kısmını kırpmak, yanlış karşılaştırma yapılmasına yol açabilir.
Maliyet oranı bütün kişisel kararınızı da vermez. Aynı oranlı bir borcun büyük tutarlısı daha yüksek TL yük yaratır. Bu nedenle oran karşılaştırmasından sonra toplam TL çıkışını ve aylık kalan parayı mutlaka görün.
Sigorta ve hizmet bedelini nasıl ele alırsınız?
Sigortalı ve sigortasız seçenek varsa ikisini kendi belgeleriyle inceleyin. Sigorta yalnız fiyat kalemi değildir; sağladığı teminat ve istisnalar da değerlendirilmelidir. Fakat kapsamı anlamadan daha düşük faiz gördüğünüz için primi görmezden gelmeyin.
Ücretin taksitlere dahil olup olmadığını açıklatın. Sigorta tutarı krediyle finanse edilmişse ödeme planındaki etkiyi görün. Ayrı tahsil edilmişse ayrı kalem olarak kaydedin. Aynı masrafı hem kredi tutarına ekleyip hem bütün taksit toplamına yeniden eklemek hesabı şişirir.
Bir ücretin hukuken alınabilir olup olmadığını yalnız bu tablodan değerlendiremezsiniz. İsmini, dayanağını ve hesap şeklini bankaya sorun. İtiraz varsa resmi başvuru kanallarını kullanın; her kesintiyi otomatik olarak hukuksuz veya zorunlu saymayın.
- Net parayı ayırın
Sözleşme tutarıyla kullanılabilir parayı karıştırmayın.
- Ödemeleri birleştirin
Taksit ve dış bedelleri yalnız birer kez sayın.
- Etiketi kontrol edin
Aylık faizle yıllık maliyet oranını aynı gösterge sanmayın.
Kendi bütçenizde son testi yapın
En düşük toplam ödeme bulunan seçenek aylık olarak karşılanamıyorsa, kağıt üzerindeki üstünlük yeterli değildir. Maaştan bütün zorunlu giderler ve dönemsel paylar çıktıktan sonra taksit için ne kaldığını görün. İhtiyaç tutarını küçültmek bazen oran aramaktan daha büyük fark yaratabilir.
Bütçe kontrolü yazısı, unutulmuş giderleri fark etmenize yardımcı olabilir. Yıllık ödemeleri de aylara paylaştırarak krediye ayrılan payı gerçekçi hesaplayın.
Son karar tablonuza teklif tarihini, toplamı ve bankadan açıklama beklediğiniz satırları ekleyin. Boş alan varsa sıfır yazmayın; “henüz doğrulanmadı” olarak işaretleyin. Bilinmeyen bedeli sıfır kabul etmek bir teklifi gerçekte olduğundan avantajlı gösterebilir.
Ödeme planı değişirse bu hesap da değişir. Erken ödeme veya gecikme durumundaki gerçek maliyet, başlangıçtaki normal takvimden farklı olabilir. Bu yazı kredi seçimi tavsiyesi değil, aynı kelimelerle farklı sayıları karşılaştırmayı önleyen bir okuma yöntemidir.
Sık sorulan sorular
Toplam geri ödemenin tamamı maliyet midir?
İçinde anapara da bulunur. Finansman bedelini incelerken size verilen para ile geri ödemeleri ayrı gösterin.
Aylık faizi on ikiyle çarpsam yıllık maliyet olur mu?
Genel olarak bu şekilde eşitlemeyin. Bankanın açıkladığı yıllık maliyet oranını ve hesap kapsamını esas alın.
Sigorta bedeli her zaman oran içinde midir?
Ürünün belgesinde hangi kalemlerin hesaba dahil olduğunu kontrol edin. Varsayım yerine açıklama isteyin.
En düşük oranlı krediye başvurmalı mıyım?
Tutar, vade, toplam ödeme ve bütçenizdeki taşıma gücü de önemlidir. Oran tek başına karar vermez.
Masraf belirtilmemişse sıfır sayılır mı?
Hayır. Açıklanmayan alanı doğrulayın; bilgi eksikliğini maliyet yokluğu gibi okumayın.
