Emekliliğe yaklaşırken iş deneyiminizi değerlendirmek için önce hangi bilginizin başkalarının işine yarayacağını ve sizin sonraki dönemde nasıl çalışmak istediğinizi ayrı düşünün. Bilgi aktarımı, danışmanlık veya daha sınırlı görev alma farklı seçeneklerdir. Hiçbiri yaşınız nedeniyle otomatik olarak size uygun sayılmaz. Emeklilik tarihi, gelir ve hukuki koşullar kişisel duruma bağlıdır; bunları güncel resmi kaynak ve yetkin danışmanlıkla ayrıca değerlendirin. Burada odak, işte biriken deneyimin nasıl kullanılacağıdır.
Sadece bildiklerinizi değil, karar gerekçelerinizi bulun
Uzun yıllardır tedarik alanında çalışan Ferit'in dosyaları düzenli olabilir. Ancak yeni çalışanlar en çok “Bu tedarikçi sorununda kimi önce arıyoruz?” sorusunda zorlanıyor. Ferit'in değerli bilgisi yalnız isim listesi değil, hangi durumda hangi kararı verdiğini açıklayan deneyimdir. Bunu aktarırken geçmişte işe yarayan yöntemin bugün de geçerli olup olmadığını kontrol etmelidir. Pazar, sistem ve kurum kuralı değişmiş olabilir.
Üç gerçek olay seçin: zorlu bir karar, tekrar eden bir hata ve iyi sonuç veren bir iş birliği. Her olay için koşulu, yapılan tercihi ve nedenini kısa yazın. “Hep böyle yapın” demek yerine hangi işaretlere bakılması gerektiğini anlatın. Yeni çalışan bunu kendi durumuna uyarlayabilir. Gizli ticari bilgileri kurum dışına çıkarmayın; aktarım iş için uygun alanda yapılmalıdır.
Aktarılacak şey | Örnek | Güncellik kontrolü |
Karar işareti | Riskli teslimi erken fark etmek | Bugünkü veri kaynağı aynı mı? |
İş ilişkisi | Sorunu doğru kişiye taşımak | Ekip ve yetki değişti mi? |
Hata dersi | Tek kaynağa güvenmemek | Yeni kontrol sistemi var mı? |
Bu notlar emeklilik hazırlığının tek parçası değildir. Yalnız işteki bilgi birikiminin kaybolmasını önlemek için kullanılabilir.
Sonraki çalışma biçimini kendiniz seçin
Ferit tam zamanlı çalışmayı sürdürmek isteyebilir, belli projelerde danışmanlık yapmak isteyebilir veya işten tamamen ayrılmayı seçebilir. İşverenin ihtiyacı ile kendi isteğini aynı sayfaya koymak yararlıdır. Danışmanlık düşünüyorsa hangi soruna yardım edeceğini, ne kadar zaman ayıracağını ve sözleşme koşullarını ayrıca incelemelidir. “Deneyimliyim, bir şekilde iş gelir” varsayımıyla plan kurmamak daha güvenlidir.
Deneyiminizin sonraki kullanımını seçin
1. Bilgiyi seçin. Başkalarının işine yarayan karar örneklerini bulun.
2. Güncelliği sınayın. Eski yöntemlerin bugünkü koşulda geçerli olup olmadığını kontrol edin.
3. Biçimi seçin. Aktarım, proje desteği veya ayrılma isteğinizi ayrı değerlendirin.
Bilginin sizden başka birine geçmesi gerekiyorsa Devir teslim dosyası hazırlama kontrol listesi kaynak, açık iş ve sonraki adımı birlikte aktarmanıza yardım eder.
Aktarımı iki yönlü kurun
Yeni çalışma arkadaşları Ferit'in deneyiminden yararlanırken, Ferit de bugünkü araçları ve değişen müşteri davranışını onlardan öğrenebilir. Bilgi aktarımı tek taraflı ders anlatımı olmak zorunda değil. Bir dosya üzerinde birlikte çalışmak, geçmişteki karar mantığını bugünkü veriyle sınamak daha yararlı olabilir. Bu yaklaşım yaşa dayalı üstünlük veya yetersizlik varsayımını da azaltır.
İşten ayrılma planı kesinleşirse açık görevleri, kritik bağlantıları ve karar geçmişini uygun bir devir dosyasında toplayın. Kişisel hesap ve cihazlarda kurumsal veri bırakmayın.
Devir planında öncelik sırası kurun
Ferit'in yıllar içinde öğrendiği her ayrıntıyı tek dosyaya toplaması mümkün olmayabilir. Önce kendisine en sık sorulan üç kararı ve yokluğunda işi durdurabilecek iki bağlantıyı seçsin. Her biri için uygun iş kanalında güncel kaynak, karar yetkisi ve sık hata noktası yazsın. Sonra yeni çalışanla gerçek bir dosyada birlikte denesin. Karşı tarafın hangi soruyu sorduğu, eksik kalan bilgiyi gösterir. Böyle bir çalışma, yüzlerce sayfalık okunmayan arşivden daha yararlı olabilir.
Ayrılma tarihi yaklaştıkça işin duygusal yanını da yok saymayın. Uzun süre anlam verdiğiniz bir görevden uzaklaşmak kolay olmayabilir. Fakat bu duygu, devam etmek zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Hangi ilişki ve çalışma biçimini sürdürmek isteyeceğinizi, hangisini kapatacağınızı siz seçersiniz. Kurumun ihtiyacı kadar kendi zaman ve sağlık koşullarınızı da karara katın.
Devir görüşmesinde yeni çalışan yalnız dinleyen kişi olmasın. Önce kendi çözümünü anlatsın, Ferit de hangi işareti farklı gördüğünü açıklasın. Bu yöntem eski tecrübeyi ezberletmek yerine karar mantığını görünür kılar. Ayrıca Ferit'in yönteminin bugünkü sisteme uymadığı noktalar erken fark edilir. Devir dosyasındaki tarihi, yetkili kişiyi ve kullanılan kaynağı güncellemek bu yüzden önemlidir. Kurum ayrılış sonrasında tekrar tekrar kişisel telefonla bilgi istememeli; iş için gerekli bilgi uygun kurum sisteminde kalmalıdır.
Emekliliğe yaklaşan herkesin rolü öğretmenlik veya danışmanlık olmak zorunda değil. Ferit birikimini devredip ardından mesleki işten uzaklaşmak isteyebilir. Bu tercih, deneyiminin değersiz olduğu anlamına gelmez. Kurum devir planını zamanında kurmalı; bütün bilgi aktarımını son haftaya bırakmamalıdır. Eğer Ferit çalışmayı sürdürmek istiyorsa da yeni düzeni açık sözleşme, görev ve zaman koşullarıyla değerlendirmelidir. “Bize arada yardımcı olursun” gibi belirsiz beklenti hem kişi hem kurum için sorun yaratabilir.
Bu değerlendirmeden çıkan hedef ve soruları kendi kariyer planınıza kaydedin. Murat Kendugan’ın geliştirilmekte olan 12jobs projesiyle ilgileniyorsanız Planını oluştur bağlantısındaki güncel bilgileri inceleyebilirsiniz. Sayfa şu anda tanıtım ve ön katılım içindir; hemen tamamlanmış bir kariyer planı sunmaz.
Sık sorulan sorular
Deneyimimi aktarmak için eğitimci olmam gerekir mi?
Hayır. Gerçek karar örneklerini ve işin kontrol noktalarını birlikte çalışarak aktarabilirsiniz.
Eski yöntemlerimi aynen öğretmeli miyim?
Önce bugünkü sistem, müşteri ve kurum koşullarında geçerli olup olmadığını kontrol edin.
Danışmanlık yapmak herkes için uygun mu?
Hayır. İstek, zaman, gelir ihtiyacı ve çalışma koşulları ayrı değerlendirilmelidir.
Emeklilik hakları için bu yazı yeterli mi?
Hayır. Güncel resmi kuralları ve kendi durumunuza ilişkin yetkin desteği ayrıca inceleyin.
Deneyimimi bir iş arkadaşına nasıl aktarırım?
Bir gerçek görevi birlikte yapın, karar gerekçenizi açıklayın ve sonraki denemeyi ona bırakın. Bildiğiniz işi çalışma arkadaşınıza öğretme sırası, uzun bir arşivi anlatmaktan daha uygulanabilir olabilir. Kuruma ait gizli bilgilerin paylaşım sınırını koruyun.
