Alışkanlık istifleme yöntemini kullanmak için düzenli yaptığınız, bitişi belli bir davranış seçin ve hemen arkasına küçük bir yeni davranış bağlayın. Örneğin her toplantı kaydını kapattıktan sonra kendi açık görevinizin sonraki adımını yazabilirsiniz. Amaç bütün günü uzun bir zincire çevirmek değil; başlamak için zaten var olan bir işaretten yararlanmaktır. Yeni davranışın ne olduğu, nerede yapılacağı ve tamamlanmasının nasıl anlaşılacağı açık olmalı. Seçtiğiniz işaret sık sık değişiyorsa veya yeni davranışa uygun ortam yaratmıyorsa, bağlantıyı yeniden düzenleyin.
Mevcut davranış neden önemli?
Alışkanlıklar üzerine yazar James Clear, alışkanlık istifleme açıklamasında yeni davranış için uygun başlangıç işaretini seçmeye dikkat çekiyor. Var olan davranış, yeni adımın ne zaman yapılacağını hatırlatan bağlantı haline geliyor. Ancak rastgele iki davranışı yan yana yazmak, bağlantının günlük hayatta çalışacağı anlamına gelmiyor.
Sizin açınızdan önemli soru şu: Yeni adım, mevcut davranışın sonunda gerçekten yapılabilir mi? Eve girişinizin ardından masa başında eğitim çalışmayı planlıyorsanız ama o sırada başka sorumluluklarınız varsa, kağıt üzerindeki bağlantı uygulamada bozulabilir. Benzer biçimde toplantı bittiğinde hemen başka görüşmeye geçiyorsanız uzun bir rapor yazma adımını o ana bağlamak uygun olmayabilir.
Başlangıç işareti, düzenli gerçekleşmesi kadar fark edilebilir olmasıyla da değerlidir. “Biraz rahatlayınca” veya “İşler sakinleşince” gibi durumların net bir bitiş noktası yoktur. “Günlük kontrol dosyasını kapattıktan sonra” ise gözleyebileceğiniz bir olaydır. Yeni davranışı ilk kez tanımlarken bu farkı dikkate alın.
Ofiste küçük bir bağlantı kurun
Şöyle bir durum düşünün: Toplantıdan çıkan bir çalışan kararları hatırlıyor ama kendi görevine ne zaman başlayacağını tekrar tekrar düşünüyor. Bütün toplantı notunu yeniden okumak yerine, görüşme kaydını kapatırken kendi işinin sonraki adımını tek cümleyle yazmayı deniyor.
Bağlantısı şu: “Toplantı kaydını kapattıktan sonra, bana ait açık işin sonraki adımını görev kartıma yazacağım.” Yeni davranış, bütün toplantı tutanağını hazırlamak değil. Sadece işin tekrar açıldığında nereden devam edeceğini belirliyor.
Mevcut davranış | Eklenen küçük davranış | Tamamlanma ölçütü |
Toplantı kaydını kapatmak | Kendi görevinin sonraki adımını yazmak | Görev kartında uygulanabilir bir cümle var |
Deneme raporunu kaydetmek | Öğrenilen bir kuralı not etmek | Notta tek kural ve kaynak bağlantısı var |
Çalışma dosyasını açmak | Kapsam notunu kısaca kontrol etmek | Hangi bölüm üzerinde çalışılacağı belli |
Bu örneklerde mevcut işin gerekli adımları atlanmıyor. Yeni davranış küçük ve mevcut akışa yakın. Toplantının tamamını yeniden düzenlemek ya da her açılışta uzun bir kontrol formu doldurmak daha farklı bir iş yükü yaratır.
Toplantıdaki görevlerin gerçekten ne olduğunu ayırmakta zorlanıyorsanız, önce toplantı kararlarını takip etme yaklaşımını inceleyin. Alışkanlık bağlantısı, görevin kimde olduğunu veya hangi tarihe yetişeceğini kendi başına çözmez.
Büyük bir hedefi küçük davranışın içine saklamayın
“Bilgisayarı açınca kendimi geliştireceğim” kulağa iyi gelebilir, fakat bitişi belli değildir. Ne yapacağınız, ne kadarının yeterli olduğu ve hangi kaynağın kullanılacağı belirsiz kalır. “Bilgisayarı açtıktan sonra bugün kullanacağım rapor notundaki bir soruyu cevaplayacağım” daha uygulanabilir bir başlangıçtır.
Küçük davranış, gelecekteki bütün hedefiniz olmak zorunda değildir. Başlangıç için seçtiğiniz adımdır. Sonraki çalışma gerektiriyorsa takviminizde bunun için ayrıca uygun alan ayırın. Bir toplantıdan sonra tek cümle not almakla projeyi ilerletmek aynı şey değildir; ilk davranış ikinci işi başlatmayı kolaylaştırabilir.
İşe küçük bir adımla başlama yazısındaki ayrım burada da geçerlidir. Davranış açık olmadığı sürece daha güçlü bir hatırlatıcı eklemek sorunu çözmeyebilir. Önce gerçekten ne yapacağınızı seçin.
- Mevcut davranışı seçin
Düzenli gerçekleşen ve bitişi belli bir adım bulun.
- Küçük bir adım ekleyin
Yeni davranışı açık ve uygulanabilir biçimde tanımlayın.
- Bağlantıyı sınayın
Başlangıç işaretinin gerçekten işe yaradığına bakın.
Bağlantı bozuluyorsa nerede bozulduğunu bulun
Deneme yaptığınız birkaç fırsatta sonucu kısaca kaydedin. Mevcut davranış gerçekleşti mi? Arkasındaki yeni adımı hatırladınız mı? Hatırladığınız halde uygun yer veya malzeme yok muydu? Bu sorular farklı düzeltmeler gerektirir.
Örnekte toplantı kaydını başka biri kapatıyorsa seçtiğiniz işaret size ait bir davranış değildir. Görüşmenin sonunu fark ettiğiniz başka bir noktayı seçebilirsiniz. Görev kartını bulmak zaman alıyorsa gerekli kartı hazır tutmak daha uygun bir değişiklik olabilir. Yeni adımın işinize yaramadığını görüyorsanız onu sırf yöntemi uygulamış olmak için sürdürmeyin.
Her aksama için zincire bir adım daha eklemek yerine bağlantıyı sadeleştirin. Bir işaretin arkasına çok sayıda yeni davranış koymak, başlangıçtaki küçük denemeyi uzun bir listeye dönüştürebilir. Önce tek bir bağlantının çalıştığını görün; ardından gerçekten ihtiyacınız varsa başka bir bağlantıyı ayrı deneyin.
Günlük hayata taşırken bağlamı değiştirin
Ofiste çalışan bir bağlantı evde aynı biçimde çalışmayabilir. Örneğin çalışma dosyasını açmak iş ortamında düzenli bir davranışken hafta sonunda gerçekleşmeyebilir. Kişisel okuma alışkanlığını buna bağladıysanız, iş günü dışındaki fırsatı ayrıca düşünmeniz gerekir.
Bir kitabı bitirince kısa uygulama notu yazmayı deniyorsanız, notun yerini de belirleyin. Kitabı kapatıp defteri başka odada aramak gerekiyorsa başlangıç zorlaşabilir. Kitabın yanında tek bir not kartı tutmak yeterli olabilir. Ancak ev ortamını her davranış için kartlarla doldurmak zorunda değilsiniz; seçtiğiniz bağlantı gerçekten ihtiyacınız olan işe hizmet etsin.
Denemenizi kısa bir cümleyle yazın
Şu alanları doldurabilirsiniz: “Mevcut davranışım… Bittiğini fark ettiğim an… Arkasına eklediğim adım… Gerekli kaynak… Yapıldığını gösteren işaret…” Örnekte son alan görev kartındaki tek cümle olabilir. Bir hafta sonunda bağlantı hiç oluşmadıysa kendi karakterinizi değerlendirmek yerine alanlara dönün. Başlangıç anı mı belirsizdi, kaynak mı hazır değildi, yeni iş mi fazla büyüktü? Bir değişiklik seçip yeniden deneyin.
Bugün düzenli yaptığınız bir davranışı ve onun arkasına ekleyebileceğiniz küçük bir adımı yazın. Birkaç uygun fırsatta denedikten sonra neyin çalıştığını değerlendirin. Çalışma ve öğrenme alışkanlıklarınızı gelişim hedeflerinizle birlikte ele almak için kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Alışkanlık istifleme yalnız sabah rutininde mi kullanılır?
Hayır. İşinizde düzenli gerçekleşen uygun davranışlardan da yararlanabilirsiniz. Toplantı kaydını kapatma veya deneme dosyasını kaydetme gibi açık bitiş noktaları seçin. Günün herhangi bir saati, tek başına bağlantının uygun olduğunu göstermez.
Aynı davranışın arkasına birkaç alışkanlık ekleyebilir miyim?
Ekleyebilirsiniz, fakat başlamak için tek küçük bağlantıyı sınamak daha kolaydır. Çok sayıda adım yeni bir yük oluşturabilir. Küçük ilk adım yazısındaki görev ayrımını burada kullanabilirsiniz.
Başlangıç işareti bazen gerçekleşmiyorsa ne yapmalıyım?
Önce ne kadar düzenli olduğunu ve size ait olup olmadığını inceleyin. Daha güvenilir bir işaret seçebilir veya gerçekleşmediği günler için ayrı bir fırsat belirleyebilirsiniz. Yapılmayanı yapılmış gibi kaydetmeyin.
Yöntemi kullanınca alışkanlık kesin oluşur mu?
Hayır. Bu bir deneme düzenidir, sonuç garantisi değildir. Davranışın boyutu, bağlamı ve sizin ihtiyacınız farklı olabilir. Bağlantının işe yarayıp yaramadığını gerçek denemelerinizden öğrenin.
