Kariyerinizin ortasında yeni bir alana girmek için önce mevcut işinizi bırakmanız gerekmez. Merak ettiğiniz alanın günlük görevlerini araştırın, geçmiş deneyiminizden taşıyabileceklerinizi belirleyin ve sınırlı bir işi deneyin. Böylece bir unvana değil, gerçekten yapmak isteyeceğiniz işe yönelirsiniz. Öğrenme planını da kurs listesinden değil, bu küçük denemede ortaya çıkan bilgi eksiklerinden kurarsınız. Gelin, kararı daha az varsayımla nasıl verebileceğinize bakalım.
Alan adını değil, günlük işi araştırın
On yıldır operasyon alanında çalışan Deniz'in veri analiziyle ilgilendiğini düşünelim. Veri analistliği ilanlarını okumak yararlı bir başlangıçtır, ama ilanlardaki araç adları tek başına yeterli değildir. Deniz üç gerçek görevi seçer: dağınık veriyi temizlemek, belirli bir soruya yanıt verecek karşılaştırma yapmak ve bulguyu karar verecek kişiye anlatmak. Bu üç görevden hangisi ona yakın, hangisi yalnız dışarıdan çekici görünüyor?
Bir alanın farklı kurumlarda farklı biçimlerde yaşandığını da unutmayın. Aynı unvan bir yerde müşteri raporları, başka bir yerde ürün deneyleri anlamına gelebilir. Mümkünse o işi yapan birine haftasının nasıl geçtiğini sorun. Bir görüşmede görev, kullandığı bilgi, zorlandığı karar ve işin görünmeyen kısmını ayrı ayrı öğrenin. Mesleği yalnız başarılı sonuçlarından tanımayın.
Eski deneyiminizi sıfırlamayın
Deniz operasyon işinden süreç bilgisi, paydaşlarla konuşma ve rapor sonuçlarını kullanma deneyimi taşıyor. Fakat veri temizleme için yeni bir araç öğrenmesi gerekebilir. Bu tabloyu iki sütunda yazmak, “Baştan başlıyorum” düşüncesini daha gerçekçi hale getirir. Eski işte güçlü olduğu yönler yeni alanda değerli olabilir; yeni alanın teknik gereklerini yok saymak da doğru olmaz.
Taşınabilecek deneyim | Öğrenilmesi gereken iş |
Süreçte hangi sorunun önemli olduğunu seçmek | Ham veriyi tutarlı hale getirmek |
Sonucu ekip için açıklamak | Analiz yönteminin sınırını göstermek |
Farklı kişilerden bilgi almak | Yeni aracın temel iş akışını kullanmak |
Bu karşılaştırmayı kendi alanınıza uyarlayın. Her eski yeteneği otomatik avantaj saymayın. Yeni görevde nasıl kullanılacağını somut bir örnekle açıklayabiliyorsanız gerçekten aktarılabilir demektir. Bir üst role hazırlanırken yetenek açığını belirleme yaklaşımı burada da yardımcı olabilir, ancak farklı bir alanda önce işin kendisini sınamak gerekir.
Küçük bir denemeyle yönü sınayın
Deniz, mevcut ekibindeki tek bir raporu yeniden ele alır. Önce raporun hangi kararı desteklediğini sorar, sonra verideki eksikleri işaretler ve küçük bir karşılaştırma hazırlar. Bunu tam zamanlı veri analisti deneyimi gibi sunmaz. Ama üç değerli soruya yanıt bulur: Bu işi yaparken merakı sürüyor mu? Hangi noktada yardıma ihtiyaç duyuyor? Ortaya koyduğu iş başkaları için anlaşılır mı?
İş yerinizde böyle bir deneme mümkün değilse kamuya açık bir veri setiyle küçük bir çalışma yapabilir, gönüllü bir projede belirli bir görev alabilir veya gerçek bir iş örneğini inceleyebilirsiniz. Gizli şirket verisini kişisel öğrenme dosyanıza taşımayın. Denemenin sınırı açık olsun: bir soru, bir teslim ve görüş alacağınız bir kişi.
Yeni alanı üç adımda sınayın
1. Görevi görün. Alanın günlük işlerinden üç somut görev seçin.
2. Açığı ayırın. Taşıdığınız deneyimle öğrenmeniz gerekeni ayrı yazın.
3. Küçük deneyin. Tek bir işi yapıp sonucu ve ilginizi değerlendirin.
Öğrenmeyi denemenin sonucuna bağlayın
İlk denemeden sonra yüzlerce saatlik programa kaydolmadan önce neyin eksik kaldığını yazın. Görevin amacını mı anlamadınız, aracı mı kullanamadınız, yoksa sonucu anlatmakta mı zorlandınız? Her eksik aynı eğitimi gerektirmez. Aracı öğrenmek için rehberli uygulama, görevi anlamak için işi yapan biriyle görüşme, anlatımı güçlendirmek için örneğinize görüş alma daha uygun olabilir.
Bir ay sonra kararınızı yeniden okuyun. İlginiz yalnız yeni alanın adıyla mı ilgiliydi, yoksa işi yaptığınızda da sürdü mü? Geçişin ücret, çalışma biçimi ve öğrenme zamanı üzerindeki etkisini de hesaba katın. Yön değiştirmek zorunda değilsiniz; bazen mevcut rolünüzde iki alanı birleştirecek bir görev bulmak daha uygundur.
Geçişin maliyetini de açıkça düşünün
Deniz veri alanındaki görevleri sevse bile geçişin çalışma koşullarını değerlendirmelidir. Başlangıç düzeyindeki bir rol ücretini, karar yetkisini veya çalışma düzenini değiştirebilir. Aynı alana mevcut işinde analiz ağırlıklı görevle yaklaşma seçeneği varsa bunu da karşılaştırın. “Yeni alan ilgimi çekiyor” ile “Şimdi tam geçiş yapacağım” arasında birkaç makul durak bulunabilir.
Bir görüşmede yalnız başarı hikayesi dinlemeyin. O alana geçen kişiye hangi işi öğrenmesinin beklediğinden zor olduğunu, ilk aylarda hangi destekten yararlandığını da sorun. Bu bilgi yeni alanı küçümsemek için değil, öğrenme planını gerçekçi kurmak içindir. Kararınız değişirse deneme boşa gitmiş olmaz; hangi işin size uymadığını öğrenmiş olursunuz. Geçiş yaparsanız da eski deneyiminizi yeni görevle bağlayacak somut örneğiniz hazırdır.
Bu değerlendirmeden çıkan hedef ve soruları kendi kariyer planınıza kaydedin. Murat Kendugan’ın geliştirilmekte olan 12jobs projesiyle ilgileniyorsanız Planını oluştur bağlantısındaki güncel bilgileri inceleyebilirsiniz. Sayfa şu anda tanıtım ve ön katılım içindir; hemen tamamlanmış bir kariyer planı sunmaz.
Sık sorulan sorular
Yeni bir alana geçmek için mevcut işimden ayrılmalı mıyım?
Hayır. Önce küçük bir görev, proje veya görüşmeyle alanın gerçek işini sınayabilirsiniz. Ayrılma kararı daha geniş koşullarla verilir.
Eski deneyimim yeni alanda işe yarar mı?
Bazı yönleri yarayabilir. Değerini göstermek için eski görevde ne yaptığınızı ve bunun yeni görevde nasıl kullanılacağını ayrı anlatın.
Önce sertifika mı almalıyım?
Sertifika tek başına alanın size uygun olduğunu göstermez. Önce küçük bir iş örneği deneyip hangi öğrenmeye ihtiyaç duyduğunuzu görmek daha açıklayıcıdır.
Ne kadar süre denemek yeterli?
Tek bir gün kesin karar için az olabilir, aylarca hazırlık yapmak da gerekli olmayabilir. Birkaç farklı görevi içeren, sınırı belli deneme seçin ve sonunda karar sorularınızı yanıtlayın.
Yeni alandaki birinden nasıl gözlem fırsatı isterim?
İlgilendiğiniz tek görevi ve öğrenmek istediğiniz soruyu söyleyin. İş başında gölge çalışma rehberindeki hazırlık ve izin adımlarını izleyin. Bir gözlem gününü o mesleğin bütün koşullarını temsil eden kesin kanıt saymayın.
