İş yerinde özgüveninizi somut deneyimlerle nasıl geliştirebilirsiniz?

İş yerinde özgüveninizi geliştirmek için belirli bir göreve hazırlanın, küçük bir bölümü destekle deneyin ve sonraki uygulamada neyi bağımsız yapabildiğinizi görün. Örneğin bir raporun toplamını kaynağa geri kontrol etmek istiyorsanız önce dönem ve kapsamı öğrenin. Sonra küçük örneği bir arkadaşınızla inceleyin, yeni raporda kontrolü kendiniz yapın ve gerçek sonucu kaydedin. Böylece güveninizin dayanağı genel olumlu sözler değil, yaptığınız iş olur.

“İşte daha özgüvenli olmalıyım” geniş bir hedef. “Bu rapordaki toplamın hangi kayıtlardan geldiğini kontrol edebilmek istiyorum” ise denenecek hareketi gösteriyor. Burada belirli işi yapabilme güvenine bakacağız; bir Excel dersi veya kişiliğiniz hakkında değerlendirme yapmayacağız.

Araştırma genel özgüvenle görev güvenini ayırmaya yardım ediyor

Psikoloji araştırmacıları Albert Bandura ve Edwin Locke, 2003 tarihli çalışmalarında öz-yeterlik, hedefler ve performans arasındaki ilişkiyi ele alıyor. Buradaki öz-yeterlik, belirli bir işi yapabilme inancıyla ilgili. Kendinizin her konuda güçlü olduğu fikriyle aynı şey değil.

Ofis uygulamasına üç mesaj taşıyabiliriz. Güvenin hangi görevle ilgili olduğunu söylemek gerekir. Hedefiniz uygulayabileceğiniz bir harekete dönüşmeli. Deneyimin sonucuna bakarken yalnız hisse değil, yaptığınız işe de dikkat etmelisiniz. Bu araştırma sizin için belirli bir başarı oranı veya performans garantisi sunmaz.

Bir görevde kendinize güvenmeniz başka görevde aynı düzeyde güveneceğiniz anlamına gelmez. Tabloyu düzenlerken rahat olup toplamın kapsamını doğrularken zorlanabilirsiniz. Hazırlığı dar bir göreve bağlamak, hangi deneyimin eksik olduğunu daha anlaşılır hale getirir.

Görevi küçük bir uygulamaya dönüştürün

Önce takıldığınız hareketi yazın. Kaynak dosyayı bulmak mı, rapor dönemini anlamak mı, hangi kayıtların dahil edildiğini öğrenmek mi? “Sayılarda iyi değilim” yerine “Toplamın kapsamını açıklayamıyorum” gibi bir görev seçin. İkinci ifade hazırlanabileceğiniz bir kontrol alanı gösterir.

Beklenen sonucu ilgili kişiye sorun. Rapor brüt siparişi mi, tamamlanan satışı mı gösteriyor? İptal veya iade hangi kapsamda ele alınıyor? Belirsiz görevleri netleştirme soruları bu konuşmayı destekler. Yanlış tanıma göre doğru hesap yapmak, gereken kontrolü tamamlamış olmak değildir.

Küçük denemede güvenli örnek kullanın. Gerçek raporu izinsiz değiştirmeyin; kaynak ve rapor sahibi belli olsun. Görevi öğrenmek için veriyi kurum dışına taşımayın. Gerekli erişim ve son paylaşım onayı korunmalı.

İlk rapor kontrolünüz için destekli deneme

Şöyle bir durum düşünün: Aylık sipariş raporundaki toplamı ilk kez kontrol edeceksiniz. Önce çalışma arkadaşınızdan küçük bir örnekte kontrolün neye dayandığını göstermesini isteyin. Bütün raporu onun düzeltmesini değil, doğru soruları nasıl seçtiğini görmeyi amaçlayın.

Arkadaşınız önce kaynak dosyanın sürümüne, sonra tarihin hangi işlem anını gösterdiğine ve dahil edilen sipariş durumlarına bakıyor. Siz yalnız görünen toplamı karşılaştırmayı düşünmüş olabilirsiniz. Buradaki yeni öğrenme bir formül değil; aynı sayı başlığının farklı dönem veya kapsamı temsil edebilmesidir.

İlk örneği siz kontrol ederken arkadaşınız gerektiğinde soru sorsun. “Bu kaydı neden dahil ettiniz?” sorusu, kararınızın gerekçesini açar. İptal edilmiş işlemi hesaba kattığınızı fark ederseniz kapsam tanımına dönün. Hatanın yerini öğrenip örneği yeniden kontrol edin.

Kontrolün kapsamını dar tutun. Bir toplamı doğrulamış olmanız raporun bütün formüllerini veya diğer sayfalarını kontrol ettiğiniz anlamına gelmez. Dosya paylaşımındaki diğer ihtiyaçlar için Excel dosyası kontrol listesine bakabilirsiniz.

Yeni raporda hangi kısmı bağımsız yapabildiniz?

Sonraki uygun raporda kaynak ve tanımları kendiniz bulun. Küçük denemedeki adımları körlemesine tekrarlamak yerine bu raporun aynı koşulları taşıyıp taşımadığını kontrol edin. Dönem veya sipariş tanımı değişmişse soruyu güncelleyin. Bilmediğiniz konuda yardım istemek bağımsız çalışmayı geçersiz kılmaz.

Kontrol sonunda bir fark bulduğunuzu düşünün: Rapor tamamlanan siparişleri gösterirken kaynak toplamında iptal edilenler de bulunuyor. Arkadaşınıza “Toplam yanlış” demeden önce hangi kapsamları karşılaştırdığınızı anlatın. Belki hata değil, farklı tanım vardır. Bulguyu ilgili kayıtta gösterin ve açık kalan kararı sorun.

Uygun açıklama şu olabilir: “Raporda tamamlanan siparişler var. Kaynak karşılaştırmam iptal edilenleri de içeriyordu. Farkın bu kapsamdan geldiğini kontrol ettim. Bu bölüm için tanım netleşti; diğer toplamları henüz incelemedim.” Böylece gerçek sonucun yanında kontrolünüzün sınırı da görülür.

Arkadaşınızın sizi genel olarak övmesinden önce bu görev kanıtına bakın. Doğru kaynağı buldunuz mu? Kapsam farkını açıklayabildiniz mi? Belirsiz noktayı fark edip uygun kişiye sordunuz mu? Güveninizi destekleyecek bilgi, bu gözlenebilir hareketlerde bulunur.

Hata çıkmadığında da deneyimi kaydedin

Raporla kaynak aynı kapsamda eşleşmiş olabilir. Kontrolün değerli olması için mutlaka hata bulmanız gerekmez. Hangi bölümün ve hangi tanıma göre kontrol edildiğini kaydetmek yeterlidir. Bulunmayan bir sorunu yakalamış gibi anlatmayın; ölçülmeyen zaman kazancı veya başarı yüzdesi eklemeyin.

İlk uygulamada arkadaşınız kapsamı seçmişse bunu destek alanına yazın. Sonrakinde kapsamı siz hazırlayıp yalnız son karşılaştırmaya görüş isteyebilirsiniz. Yardımın hangi bölümde azaldığını gördüğünüzde gelişim daha açıklayıcı hale gelir. Bütün desteği bir anda kaldırmanız gerekmez.

Dosya sürümleri karıştıysa dosya adlandırma ve sürüm düzeni hazırlığınızın parçası olabilir. Kaynak bulmakta zorlanmanız her zaman kişisel eksiklik değildir; kurumun dosya düzeni de görevi etkiler. Kontrol edebildiğiniz hareketle gereken dış desteği ayırın.

Gerçek sonucu kısa bir öğrenme kaydına dönüştürün

Bir sonraki kontrol için şu alanları kullanın: İncelediğim rapor bölümü; dayandığım kaynak ve tanım; bağımsız yaptığım hareket; aldığım destek; bulduğum sonuç; sonraki denemede değiştireceğim şey. Uzun günlük gerekmez. Bir sonraki işte dönüp bakabileceğiniz kadar açık yazın.

Örneğin “Dönemi kendim doğruladım, iptal tanımını rapor sahibine sordum, yalnız sipariş toplamını kontrol ettim” kaydı ne öğrendiğinizi gösterir. “Artık bütün raporlara güvenle bakarım” gibi geniş sonuç çıkarmayın. Yeni veri veya başka görev için ayrı hazırlık gerekebilir.

Bu hazırlık ve uygulamaları kariyer hedeflerinizle birlikte düşünmek için kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz. Başlangıç için büyük bir dönüşüm sözü değil, bugün hazırlayabileceğiniz küçük bir deneme seçin.

Sık sorulan sorular

Denemeden önce tamamen rahat hissetmek gerekir mi?

Hayır. Uygun hazırlık, gerekli destek ve güvenli kapsam varsa zorlandığınız bir adımı deneyebilirsiniz. Amaç duyguyu tamamen ortadan kaldırmak değil, görevin hangi kısmını yapabildiğinizi öğrenmek.

Rapor kontrolünde hata yaparsanız ne yapmalısınız?

Hatanın kaynak, dönem veya kapsamın hangi kısmında oluştuğunu belirleyin. Gerekli düzeltmeyi rapor sahibiyle konuşun. Kendiniz hakkında geniş sonuç çıkarmadan o kontrolü uygun örnekte yeniden deneyin.

Destek alarak yapılan iş de deneyim sayılır mı?

Evet, destekle yaptığınız bölümü açık tutarsanız öğrenme kaydı olabilir. Ancak tamamen bağımsız yapmış gibi sunmayın. Sonraki denemede uygun bir kısmı kendiniz hazırlamayı seçebilirsiniz.

Kontrolde hiçbir fark bulamazsanız gelişim olmadı mı?

Hayır. Doğru kaynağı bulup dönem ve kapsamı bağımsız doğrulamanız görev deneyimidir. Kontrol ettiğiniz sınırı kaydedin; katkınızın görünmesi için olmayan hata veya sonuç uydurmayın.