Hak ettiğiniz takdiri alamadığınızı düşündüğünüzde önce neyin eksik olduğunu adlandırın: Yapılan işin bilinmesi mi, sözlü geri bildirim mi, ücret veya rol karşılığı mı? Bunlar farklı görüşmelerdir. Ardından son dönemdeki iki veya üç somut katkınızı, sizin payınızı ve iş üzerindeki etkisini hazırlayın. “Kimse beni görmüyor” yerine “Şu işi üstlendim; şu sonucu gördük; bu katkının nasıl değerlendirildiğini konuşmak istiyorum” demek daha açık bir başlangıçtır. Karşı tarafın bakışını da sorun; beklentiyi belirsiz bırakmayın.
Önce takdirden ne beklediğinizi belirleyin
Yeni gelen müşterilerin devir dosyasını düzenleyen bir çalışan düşünelim. Bu düzenlemenin ekibin sorularını azalttığını gözlüyor olsun. Toplantıda projenin adı geçiyor ama onun katkısı söylenmiyor. Çalışan bunu kişisel bir görmezden gelme olarak yaşayabilir. Fakat yöneticisi hangi kısmı kimin hazırladığını bilmiyor da olabilir. Bir başka durumda katkı biliniyor, ancak ücret veya rol kararı için farklı ölçütler kullanılıyor olabilir.
Bu olasılıklar aynı tepkiyi gerektirmez. Çalışmanızın görünürlüğünü artırmak mı istiyorsunuz? Yaptığınız iş hakkında geri bildirim mi bekliyorsunuz? Daha üst bir rol ya da maddi karşılık mı konuşacaksınız? Görüşmeden önce kendi isteğinizi bir cümleye yazın. “Hazırladığım devir dosyasının ekip üzerindeki etkisini değerlendirip bu tür işlerde nasıl sorumluluk alacağımı konuşmak istiyorum” gibi bir cümle daha işlevseldir.
Katkınızı kaydetmiyorsanız görüşmede yalnız hafızanıza dayanırsınız. Katkı günlüğü bir kanıt deposudur; bu yazı ise o kanıtla zor bir konuşmayı nasıl kuracağınız üzerinedir.
Somut katkıyı üç parçada anlatın
İşin başlangıcındaki sorunu, sizin yaptığınız belirli işi ve gözlenen sonucu ayırın. Sonuç bir sayıysa kaynağını belirtin. Sayı yoksa “iki ekip artık aynı dosyayı kullanıyor” gibi doğrulanabilir değişikliği anlatın. Etki kesin değilse kesin iddia kurmayın. “Bu düzenin soruları azalttığını düşünüyorum; sizin gözleminiz nedir?” diyebilirsiniz.
Kişisel payınızı ekip işinden ayırmak önemlidir. Bütün proje başarısını kendinize yazmak güveni zedeler; kendi rolünüzü hiç söylememek de katkınızı görünmez bırakır. “Ekip müşteri sürecini yeniledi. Ben devir dosyasının yeni şablonunu hazırlayıp iki ekipten gelen düzeltmeleri işledim” gibi bir ifade ikisini dengeler.
Konuşma konusu | Hazırlanacak kanıt | Sorulacak soru |
İşin görünürlüğü | Göreviniz ve tesliminiz | “Bu katkı ekip içinde nasıl görülüyor?” |
Gelişim | Yeni sorumluluk örneği | “Bir sonraki adım için neyi göstermeliyim?” |
Karşılık | Kalıcı ek görevler | “Rol ve karşılık ne zaman değerlendirilecek?” |
Takdir konuşmasını belirginleştirin
1. İsteği ayırın. Görünürlük, geri bildirim ve karşılığı birbirine karıştırmayın.
2. Kanıtı getirin. İki somut işte kendi payınızı ve sınırını anlatın.
3. Ölçütü sorun. Gelecek değerlendirme için gereken koşulları öğrenin.
Görüşmenin sonucu yalnız teşekkür olmayabilir
Yöneticiniz katkınızı fark ettiğini ama beklediğiniz karşılığın şu an mümkün olmadığını söyleyebilir. Bu yanıtı otomatik kabul etmek veya hemen reddetmek yerine ölçüt isteyin: Hangi sorumluluk kalıcı olacak? Bu iş hangi rol beklentisini karşılıyor? Karar ne zaman yeniden değerlendirilecek? “Daha sonra bakarız” belirsizliğini mümkünse tarih ve koşulla netleştirin.
Takdir eksikliği sürekli tekrarlanıyorsa yalnız sizin anlatım biçiminiz sorun olmayabilir. Kurumun karar ve ödüllendirme düzenini de değerlendirin. Görüşmelerden çıkan yanıtları saklayın; sonraki kariyer kararınızda kullanın. Terfi görüşmesi için ayrı bir hazırlık gerekir; her takdir görüşmesini doğrudan terfi talebine çevirmeyin.
Konuşmada başka katkıları da görünür tutun
Bir projede emeğinizin söylenmemesi can sıkıcıdır. Yine de görüşmeye “Her şeyi ben yaptım” cümlesiyle girmek, gerçekten ortak yürütülen işi yanlış anlatabilir. Kendi yaptığınız kısmı hazırlayın ve destek aldığınız kişileri de not edin. Örneğin “Devir şablonunun ilk sürümünü hazırladım; Elif müşteri örneklerini kontrol etti, operasyon ekibi son halini denedi” diyebilirsiniz. Bu anlatım katkınızı küçültmez, güvenilir kılar.
Emeğin görünmez kaldığı yerin neresi olduğunu da belirleyin. Yöneticiniz işi biliyor ama ekip toplantısında adı mı geçmiyor? Değerlendirme formunda çalışma görünmüyor mu? Çıktı başka ekibe sizin adınız olmadan mı ulaşıyor? Her durumda çözüm farklıdır. Toplantı için sonuç özetini birlikte hazırlamak, değerlendirme için kanıt dosyası oluşturmak veya süreç sahipliğini açıkça yazmak gerekebilir. Tek bir genel takdir talebi, bu farklı sorunların hepsini çözmez.
Görüşmenin sonunda duyduğunuzu kendi cümlenizle özetleyin: “Anladığım kadarıyla bu çalışmanın değeri görülüyor, ancak üst rol değerlendirmesinde şu örnek eksik. Gelecek ay şu görevle yeniden bakacağız.” Karşı taraf farklı bir şey kastettiyse hemen düzeltebilir. Bu kısa kapanış, iyi niyetli ama belirsiz bir görüşmeyi iş kararına yaklaştırır.
Takdir beklentinizi ifade ederken zamanlamayı da düşünün. Çok gergin bir teslim anında başlayan konuşma kolayca savunmaya dönüşebilir. Kısa bir değerlendirme görüşmesi isteyin, örnekleri önceden hazırlayın ve karşı tarafa bakması için zaman tanıyın. Görüşmede duyduklarınızı not edin. Kararın hemen çıkması gerekmiyorsa bir dönüş tarihi sorun. Böylece konuşma anlık duygu boşalması yerine çalışma ilişkisinin bir parçası olur.
Bugün son üç ay içinden iki işi seçin. Her biri için “Ben ne yaptım, kim kullandı, sonuç hakkında ne biliyorum?” sorularını yanıtlayın. Sonra görüşmeden ne beklediğinizi tek cümleye indirin.
Bu iş örneğini gelişim görüşmenize taşımak isterseniz kariyer gelişim kursunun programına bakabilirsiniz. Programdaki yönetici beklentileri, katkının görünürlüğü ve kişisel aksiyon planı başlıklarını kendi ihtiyacınızla karşılaştırın.
Sık sorulan sorular
Takdir istemek övünmek midir?
Hayır. Somut bir işi, kendi katkınızın sınırını ve değerlendirme beklentinizi konuşabilirsiniz. Başkasının katkısını silmemeye dikkat edin.
Yöneticim yaptığım işleri zaten bilmeli değil mi?
Bazı işleri biliyor olabilir, bazıları görünmeyebilir. Varsaymak yerine iki belirli örnekle görüşmeye gidin ve değerlendirmesini sorun.
Sözlü teşekkür yeterli gelmiyorsa bunu söyleyebilir miyim?
Evet. Asıl beklentiniz görev, ücret veya rol karşılığıysa bunu ayrı ve açık biçimde dile getirin. Teşekküre itiraz etmek yerine beklediğiniz kararı konuşun.
Konuşmadan sonra hiçbir şey değişmezse ne yapmalıyım?
Hangi ölçütün ve tarihin konuşulduğuna bakın. Tekrarlanan belirsizlik, bulunduğunuz yerdeki gelişim olanaklarını yeniden değerlendirmeniz için bir işarettir.
Yöneticinin açıklamasını anlamadıysam ne yapmalıyım?
Duyduğunuz gerekçeyi kendi cümlenizle özetleyip doğru anlayıp anlamadığınızı sorun. Aktif dinleme örnekleri bunu somutlaştırır. Ardından hangi kanıtın veya kararın eksik kaldığını tek tek netleştirin.
