Başkasının başarısını takdir etmek, iyi yapılmış bir işi ve o işin etkisini görünür kıldığında iş ilişkilerini güçlendirebilir. Genel bir “Harikasın” yerine “Müşteri sorularını ayrı başlıklara ayırman, ekibin yanıtı hızla bulmasını sağladı” demek daha açıklayıcıdır. Böyle bir cümle karşı tarafın hangi katkısının fark edildiğini gösterir. Takdir, abartılı bir övgü ya da karşılık bekleyen bir jest olmak zorunda değildir; doğru kişiye, doğru iş için verilen açık bir bilgi olabilir.
Kimin ne yaptığını ayırın
Bir proje tesliminde Zeynep farklı ekiplerden gelen verileri son tarihten önce birleştirmiş olsun. Toplantıda yalnız proje lideri kutlanırsa Zeynep'in görünmeyen işi kaybolabilir. Ekip arkadaşı “Zeynep veri tanımlarındaki uyuşmazlığı fark edip kaynak ekiplerle düzeltmiş; raporun karşılaştırılabilir olmasını sağladı” dediğinde katkıyı somutlaştırır. Bu cümle proje liderinin payını azaltmaz. Tam tersine birlikte yapılan işin nasıl başarıya ulaştığını daha doğru anlatır.
Önce gerçekten gözlediğiniz davranışı seçin. Sonuç hakkındaki bilginiz sınırlıysa sınırı koruyun. “Bu şirketin gelirini artırdı” gibi ölçmediğiniz iddialar kurmayın. “Toplantıda iki farklı sayının neden farklı olduğunu açıklaman karar vermemizi kolaylaştırdı” demek hem dürüst hem değerlidir.
Belirsiz söz | Daha somut takdir |
“Çok iyiydin.” | “Sunumda zor soruyu sakin biçimde yanıtladın.” |
“Takımın yıldızısın.” | “Eksik veriyi teslimden önce fark edip kaynağa sordun.” |
“Hep seni istiyoruz.” | “Yeni gelenlere adımları gösterdiğin için işe daha rahat başladılar.” |
Takdirin samimi olması için onu her davranışa dağıtmanız gerekmez. İşin gerçekten hangi noktasının yararlı olduğunu söylemeniz yeterlidir.
Kamusal ve özel takdirin yerini seçin
Bazı kişiler toplantıda anılmaktan hoşlanır, bazıları rahatsız olabilir. Kişinin katkısını görünür kılmak ile onu istemediği bir sahneye çıkarmak farklı şeylerdir. Bir ekip toplantısında işin katkısını anlatmak uygunsa yapın; kişisel övgüyü önce bire bir söylemeyi de seçebilirsiniz. Katkıyı yöneticisine aktarırken karşı tarafın adını, görevini ve gözlediğiniz sonucu doğru yazın.
- İşi seçin
Gözlediğiniz somut katkıyı belirleyin.
- Etkisini anlatın
Bu katkının hangi işi kolaylaştırdığını söyleyin.
- Yerini düşünün
Takdirin özel mi ortak alanda mı uygun olduğunu seçin.
Konuşmaya hazırlanırken örnekleri hafızadan seçmek zor geliyorsa Katkı günlüğü tutma rehberindeki kayıt biçimini kullanabilirsiniz. Burada yalnız kendi payınızın açık olduğu işleri seçin.
Takdiri ilişki hesabına çevirmeyin
“Ben onu övdüm, şimdi o da beni desteklemeli” beklentisi takdirin anlamını değiştirir. İş arkadaşınızın emeğini görün, ama onu bir borç ilişkisine dönüştürmeyin. Aynı şekilde yalnız görünür başarıları değil, zamanında yapılan hazırlığı veya önlenen hatayı da fark edin. Bunların etkisini uydurmadan anlatın. Kendi katkınızın görülmesini istiyorsanız bunu ayrıca somut iş örnekleriyle konuşabilirsiniz; başkasını takdir etmek kendi ihtiyacınızı saklama yolu değildir.
Takdir edilen davranışın tekrar edilmesini istiyorsanız çalışma koşulunu da koruyun. Zeynep'in eksikleri fark etmesini sağlayan kontrol zamanı sürekli kaldırılırsa yalnız teşekkür etmek yetmez. İyi işin arkasındaki zamanı ve desteği de görün.
Takdiri zamanında ve doğru ölçüde söyleyin
Zeynep'in önemli bir hatayı teslimden önce fark ettiğini düşünelim. Üç ay sonra yapılan genel toplantıda adının geçmesi güzel olabilir, ama o gün “Bu iki sayıyı karşılaştırman raporu düzeltmemizi sağladı” demek daha anlaşılırdır. Takdirin zamanı, kişi hangi davranışın fark edildiğini hatırlarken etkili olabilir. Yine de her küçük iş için büyük sahne kurmayın; bağlama uygun kısa bir cümle yeterli.
Takdir sözünüzü verirken karşı tarafın hemen yanıt vermesini beklemeyin. Bazı kişiler teşekkür eder, bazıları yalnız gülümser, bazıları da dikkat çekmek istemez. Bunların hiçbirinden ilişkinin değeri hakkında kesin sonuç çıkarmayın. Önemli olan davranışı doğru ve saygılı biçimde görmenizdir. Takdirin ardından aynı çalışana sürekli ek iş yıkılıyorsa “Emeğini görüyoruz” sözü tek başına yeterli değildir. İyi işi sürdürmek için zaman, kaynak ve makul iş yükü de gerekir. Takdir, çalışma koşullarının yerini tutmaz.
Bir çalışma arkadaşınızın katkısını toplantıda anlatmadan önce ona neyin görünür olmasını istediğini sorabilirsiniz. Bazı katkılar henüz tamamlanmamış proje içindedir veya gizli müşteri bilgisiyle ilişkilidir. Takdirin doğru olması kadar uygun yerde verilmesi de önemlidir. Emeği göstermek için güvenlik ve gizlilik sınırlarını aşmayın; gerekirse katkıyı ayrıntı paylaşmadan doğru kişiye iletin.
Kendi takdir cümlenizi yazdıktan sonra iki şeyi silin: kanıtlayamadığınız sonuç ve başka çalışanı küçülten kıyas. “Ekibin en iyisisin” yerine “Kaynak tanımlarını karşılaştırıp farklı toplamın nedenini buldunuz; raporu yeniden kontrol edebildik” demeyi deneyin. Sonra doğru kişiye, uygun kanaldan iletin. Bu cümle gerçek gözleminize dayanmıyorsa kullanmayın.
Bu iş örneğini gelişim görüşmenize taşımak isterseniz kariyer gelişim kursunun programına bakabilirsiniz. Programdaki yönetici beklentileri, katkının görünürlüğü ve kişisel aksiyon planı başlıklarını kendi ihtiyacınızla karşılaştırın.
Sık sorulan sorular
Takdir ederken abartıdan nasıl kaçınırım?
Yalnız gözlediğiniz işi ve bildiğiniz etkiyi söyleyin. Bilmediğiniz sonuçları eklemeyin.
Takdiri yöneticisine de iletmeli miyim?
Uygun bir iş sonucunda iletebilirsiniz. Katkının sahibini ve kendi gözleminizin sınırını doğru belirtin.
Herkesi eşit sayıda övmek gerekir mi?
Sayısal eşitlik yerine gerçek katkıları dikkatle görmek önemlidir. Yalnız en görünür işleri fark etme alışkanlığınızı sorgulayın.
Takdir edilen kişi rahatsız olursa ne yapmalıyım?
Tercihini öğrenin ve bir sonraki sefer iletişim biçimini buna göre seçin.
Birine nasıl takdir edilmek istediğini sorarım?
Kısa ve baskısız sorun: Bu katkınızı ekip toplantısında belirtmem uygun olur mu? Aktif dinleme yaklaşımıyla yanıtı gerçekten dikkate alın. İstemediği görünürlüğü, iyi niyet gerekçesiyle dayatmayın.
