Açıköğretim, gününü kendi düzenlemek zorunda olan ve düzenli bağımsız çalışabilen biri için uygun olabilir. Örgün eğitim ise yüz yüze ders, kampüs ortamı ve daha belirgin bir haftalık takvim isteyen öğrenciye daha çok destek sağlayabilir. İkisini “kolay diploma” ve “zor diploma” diye ayırmayın. Aynı alandaki gerçek iki programın derslerini, öğrenme malzemelerini, sınav biçimini, maliyetini ve hedeflediğiniz iş için sağlayacağı deneyimi yan yana inceleyin. En önemli soru, dört yıl boyunca hangi düzende gerçekten öğreneceğinizdir.
Önce aynı tür programı karşılaştırın
Bir açıköğretim ön lisans programını örgün bir lisansla karşılaştırıp bütün farkı öğretim biçimine bağlamak yanıltıcıdır. Düzeyi, bölüm içeriği ve başvuru koşulu da değişmiştir. Mümkünse aynı düzey ve yakın alanlardaki iki programı seçin. Güncel program kodu, öğretim türü, ücret ve özel koşulları ÖSYM'nin ilgili yıl program kılavuzundan doğrulayın. YÖK Atlas geçmiş yerleşme ve program araştırmasında yardımcıdır; nihai tercih koşullarının yerine geçmez.
“Açıköğretim” ile “uzaktan öğretim” ifadelerini de otomatik olarak aynı saymayın. Örneğin İstanbul Üniversitesi AUZEF, kendi programlarında bu iki öğretim biçimini ayrı tanımlıyor. Bu ayrımın sizin seçtiğiniz kurumda nasıl uygulandığını programın resmi sayfasından öğrenin. Bir okulun işleyişini bütün açıköğretim programlarına genellemeyin.
Esneklik, boş zaman anlamına gelmez
Örgün programda ders saatleri haftanızı büyük ölçüde belirler. Açıköğretimde aynı işi kendi kendinize planlamanız gerekebilir. Anadolu Üniversitesi, eKampüs üzerinden güncel ders kitapları ve yardımcı öğrenme malzemeleri sunduğunu açıklıyor. Malzemeye erişebilmek, onun okunup öğrenildiği anlamına gelmez. Hafta boyunca hangi gün hangi üniteyi işleyeceğinizi siz seçersiniz.
Bir örnek: Ece haftada dört gün çalışıyor ve kampüse düzenli gitmesi güç. Açıköğretim ona hareket alanı veriyor. Ancak pazar akşamı bütün haftanın dersini birden okumaya çalışınca yetişemiyor. Haftada üç sabit çalışma aralığı ayırdığında durum değişiyor. Berk ise evde tek başına çalışırken sürekli erteliyor; sınıfta soru sorması ve arkadaşlarıyla çalışma düzeni kurması öğrenmesini kolaylaştırıyor. İki öğrenci için de aynı bölüm adı farklı öğrenme koşulu yaratıyor.
Karar sorusu | Açıköğretimde kontrol edin | Örgün eğitimde kontrol edin |
Haftalık ritim | Bağımsız çalışmaya ayıracağınız saat | Ders ve laboratuvar saatleri |
Destek | Materyal, soru ve danışma kanalları | Öğretim üyesi, uygulama ve ofis saatleri |
Sınav | Merkez, tarih ve yüz yüze gereklilik | Kampüs içi ölçme biçimi |
Maliyet | Dönem ücreti ve sınava ulaşım | Yol, barınma ve yemek |
Sınavı ve zorunlu katılımı baştan öğrenin
“Dersler çevrimiçi, demek ki sınav da evden” varsayımı yanlış olabilir. AUZEF'in sınav açıklaması, kendi bitirme sınavlarının belirli merkezlerde gözetimli ve yüz yüze yapıldığını bildiriyor. Tercih edeceğiniz program için güncel sınav merkezlerini, tarihleri ve varsa uygulama yükümlülüklerini ayrı okuyun. Şehir değiştirmiyorsanız bile sınav yerine ulaşım masrafı doğabilir.
Örgün programda da “her gün kampüse giderim” genellemesi yerine gerçek haftalık ders planına bakın. Bazı günler uzun boşluklar, başka günler yoğun uygulamalar olabilir. Özellikle laboratuvar, stüdyo veya saha çalışması gerektiren bir alanda öğrenme biçimi kararın merkezindedir. Programı seçmeden önce bu etkinliklere erişimi sorun.
Hedef işiniz için hangi kanıtı üreteceksiniz?
Bir iş başvurusunda yalnız diploma türünü değil, öğrendiğiniz bilgiyle ne yaptığınızı da anlatmanız gerekir. Örgün eğitim size ekip çalışması, kampüs etkinliği veya uygulama dersleri için daha kolay bir ortam sunabilir; bunlara katılım yine sizin eyleminize bağlıdır. Açıköğretimde bu deneyimleri staj, gönüllü çalışma, proje veya mevcut işinizde küçük bir uygulamayla ayrıca kurmanız gerekebilir. Hiçbiri otomatik iş garantisi değildir.
Örneğin işletme okuyup veri analiziyle ilgileniyorsanız iki programın ders listesini inceleyin. Her birinde tablo okuma, yorum yazma ve proje üretme fırsatınız nerede? Bir dersin adı aynı olsa bile ödev ve geri bildirim biçimi farklı olabilir. Üniversitenin yayımladığı ders bilgi paketini açın; yalnız bölüm tanıtımındaki genel vaatle yetinmeyin. İşletmenin size uygun olup olmadığını ayrıca düşünüyorsanız işletme bölümü kimler için uygun yazısı kararın bölüm tarafına yardımcı olabilir.
Toplam maliyeti karşılaştırın
Kampüse gidilmeyen bir program barınma ve günlük ulaşımı azaltabilir; fakat dönem ücretleri, öğrenme aracı ve sınav yolculuğu bütçeden silinmez. Örgün programın da burs, yurt veya şehir içi ulaşım gibi kendi koşulları vardır. İki gerçek okul için aynı akademik yıl bütçesini oluşturun. Kaynağı belirsiz bir “açıköğretim her zaman daha ucuz” cümlesiyle karar vermeyin. Çalışırken okumayı planlıyorsanız gelir elde edebilmeniz yararlı olabilir, fakat vardiya ve sınav tarihinin çakışma riskini de yazın.
- Programı eşleyin
Aynı düzeydeki gerçek ders ve koşulları karşılaştırın.
- Haftayı kurun
Çalışma, ders ve sınav için takvimde yer açın.
- Kanıtı seçin
Mezuniyete kadar üreteceğiniz uygulama örneğini belirleyin.
Bir haftalık prova yapın
Prova için ders yükünü gerçekçi seçin. Bir açıköğretim adayının bütün kitabı bitirmesi gerekmez; tek ünitenin okunması, kısa not çıkarılması ve kendini sınaması yeterlidir. Örgün aday da yalnız yolculuğu değil, ders sonrasında tekrar için kalan zamanı hesaplamalıdır. Haftanın sonunda üç soru sorun: Planlanan çalışmanın ne kadarı bitti? Takıldığınızda kimden veya hangi kaynaktan yardım alabildiniz? Aynı düzeni sınav haftasında sürdürebilir misiniz? Yanıtlarınız öğretim biçiminin sizin koşullarınıza uyumunu gösterir; hiçbir biçimin genel olarak üstün olduğunu kanıtlamaz.
Henüz tercih yapmadan, açıköğretim düşünüyorsanız kendi belirlediğiniz üç çalışma oturumunu bir hafta uygulayın. Örgün eğitim düşünüyorsanız aday programın ders saatleriyle ulaşımı takvime yerleştirin. Hangisinde daha rahat edeceğinizi yalnız duyguya göre değil, tamamlanan çalışma ve sürdürülebilirlik üzerinden gözleyin. Bu prova resmi dersin aynısı değildir; alışkanlığınızı görünür yapar. Uzun vadeli gelişim yönünü de düşünmek isterseniz kariyer gelişim kursunun programını inceleyebilirsiniz. Resmi üniversite koşulları için seçtiğiniz okulun duyurularını esas alın.
Sık sorulan sorular
Açıköğretim daha kolay mı?
Esneklik bazı öğrenciler için avantajdır, ancak bağımsız çalışma düzeni ister. Ders ve sınav koşullarını gerçek program üzerinden değerlendirin.
Açıköğretimde hiç yüz yüze sınav olmaz mı?
Böyle bir genelleme yapılamaz. Örneğin AUZEF'in bazı sınavları merkezlerde gözetimli yapılır; kendi programınızın güncel kuralını okuyun.
Çalışırken örgün eğitim okunabilir mi?
Çalışma saatleri, devam koşulu ve ulaşım birlikte uygun olmalıdır. Haftalık ders planını görmeden karar vermeyin.
İki öğretim biçiminin diploması tek başına iş buldurur mu?
Hayır. İşin gerektirdiği bilgi ve üretebildiğiniz çalışma örneklerini ayrıca değerlendirmeniz gerekir.
